QUIDO QUIRINI
Quido Quirini is de schrijversnaam van een historische roman- en fabelschrijver. Zijn bijzondere stijl fascineert de lezer en biedt waardevolle inzichten. Door de mix van verhalen gelardeerd met feitelijke achtergronden prikkelen zijn verhalen ons om na te denken over het leven en maatschappelijke thema's.
QUIDO QUIRINI's PUBLICATIES
BIECHTGEHEIMEN
OVER
GELD, MACHT EN SEKS
IN DE MIDDELEEUWEN
HISTORISCHE ROMAN IN DELEN
DOOR FEITEN GEïNSPIREERD​​​
​Deze intrigerende historische vervolgroman speelt in de veertiende eeuw in Frankrijk en Italië en gaat over de maatschappelijke achtergronden en ontwikkelingen ten tijde van het leven van schrijver, latinist en diplomaat FRANCESCO PETRARCA (1304 -1374), die wordt beschouwd als de grondlegger van de humanistische Renaissance.
Als veelzijdig intellectueel met passie voor poëzie en herontdekking van Griekse en Latijnse geschriften is hij de centrale figuur in de overgang van de middeleeuwen naar de Renaissance.
Gaandeweg wordt duidelijk wanneer en waarom de middeleeuwen ten einde lopen, en hoe en waarom de door de Italiaanse mysticus en monnik Joachim van Fiore (1135 -1202) voorspelde ‘Derde Periode’ aanbreekt: de Humanistische Renaissance als doorbraak naar de Verlichting en Moderne Tijd. ​
​
Francesco Petrarca (1304 - 1374)
standbeeld in Arezzo (Italië)
In deze historische roman wordt duidelijk dat de geschiedenis zich door de tijd slingert als spiralen van gebeurtenissen. Gebeurtenissen herhalen zich in hun essentie, doch altijd net weer even anders. Deze patronen worden zichtbaar doordat de auteur Quido Quirini erin geslaagd is om via de biechtstoel als algemeen verteller het heden te verbinden met het verleden en de toekomst.
Biechtstoel
BOEK DEEL 1
HET PAARD VAN ROME
​SAMENVATTING deel 1:
​
​​In het eerste deel van deze raamvertelling wisselen twee hoofdpersonen elkaar af met hun levensverhaal: Eletta Petrarca, de moeder van de latere dichter en ‘vader van de renaissance’ Francesco Petrarca, die dan nog een peutertje is; en de alom onderschatte paus Clemens V (1264 -1314) , die de kerk van Rome naar Avignon wil verplaatsen, en toelicht waarom en hoe hij deze vijf jaar durende mega-operatie gaat uitvoeren.​​​
Ook benieuwd naar onthullingen van biechtgeheimen
over het echte middeleeuwse leven?
​
BESTEL DAN DEZE ROMAN
een onconventionele eyeopener voor degene die er niets van weet,
of er alles al van dacht te weten...​
​
VERKRIJGBAAR BIJ DE BOEKHANDEL
EN ONLINE:
​​​​​​​
BOEK DEEL 2
DE KARDINALE VRAAG
​SAMENVATTING deel 2:
​
In het vervolg op het boek 'Het Paard van Rome' ontwikkelt zich in dit tweede deel, 'De Kardinale Vraag', de persoonlijkheid van Eletta Petrarca verder in een Bildungsroman.
Zij gaat zich steeds meer haar lamentabele positie met haar man Pietro realiseren, van wie zij steeds verder vervreemdt. Haar liefde voor hem is over. Zij vindt troost bij haar romantische herinneringen aan 'het feest van de eerste liefde' met haar vriendje Bart, toen zij 15 was; en haar troostende gesprekken met haar moeder en grootmoeder, haar rolmodellen. Zij leert zelfs op esoterische wijze contact met hen te houden.
​Paus Clemens V besluit uiteindelijk het moeilijke dossier 'Klimaatveranderingen' op te pakken en te bestuderen; stuit op verschrikkelijke geheimen als het jaar 536, het grootste rampjaar ooit; en op de angstaanjagende voorspellingen door zijn camerlengo Vitellini. Hij overziet de gevolgen van de klimaatopwarming van de aarde, zoals de permanente volksverhuizingen van mensen, op zoek naar voedsel en leefbaarheid, en realiseert zich de relativiteit van zijn menselijk ingrijpen.
BOEK DEEL 3
DE GEMAKSVOGELS
​SAMENVATTING deel 3:
​
Vooraanstaande families in Europa waren in de veertiende eeuw veelal door strategische uithuwelijkingen aan elkaar verwant. In deel 3 vertelt de oma van Eletta Petrarca over de verwantschap van hun familie met Franciscus van Assisi en de interne strijd binnen door Franciscus in 1209 begonnen bedelorde.
Franciscus was van gegoede familie, maar koos voor een leven in armoede, gebed, geweldloosheid en de zorg voor de armen en melaatsen. Zijn spirituele idealen botsten met de later tot zijn orde ingetreden leden die luxe en comfoor voorstonden. Deze strijd binnen de Franciscaner orde vond zijn oorsprong en stimulans door de kerkelijke politiek van hogerhand.
BOEK DEEL 4
DE NOMADENPAUS
SAMENVATTING deel 4: ​
​
​​In het vierde deel van deze raamvertelling wordt Paus Clemens V onverwacht voor een dilemma geplaatst. Er vindt een diamantroof plaats en er valt een dode te betreuren in zijn direkte nabijheid. Onduidelijk is of het gaat om moord of zelfmoord.
Na hun verbanning uit Florence moeten de ouders van de dichter en ‘vader van de renaissance’ Francesco Petrarca wederom vrezen voor hun leven en vluchten uit Arezzo waar zij net een nieuw leven hadden opgebouwd.​​​
Benieuwd naar de nieuwe onthullingen van biechtgeheimen
over het echte middeleeuwse leven?
​
BESTEL DAN NU DEZE ROMAN
een onconventionele eyeopener voor degene die er niets van weet,
of er alles al van dacht te weten...​
​
VERKRIJGBAAR BIJ DE BOEKHANDEL
EN ONLINE:​
​​​
https://www.boekenbestellen.nl/​https:/​​​
IN VOORBEREIDING​​
deel 5
HET MYSTERIE VAN DE SCARABEE
een verhelderende openbaring van wereldformaat
EERDERE PUBLICATIES
​
​- FABELS VOOR VOLWASSENEN -
Fabels van Guido deel 1
De Fusie tussen de Kip en het Varken (2008)
​
...over de voor- en nadelen van samenwerkingsverbanden...
Fabels van Guido deel 2
De Notaris aan de Côte d'Azur (2008)
​
...over een gestrande notaris die er het beste van maakt...
Fabels van Guido deel 3
Twee Koningen op één Troon
(2009)
​
...grote staatsrechtelijke issues vinden hier hun sublieme oplossingen...
Illustratie beeldend kunstenaar Rob Houdijk.nl
ONDER PROFESSOREN
-
Reactie van PROF. DR. CEES RIJNVOS, (economie en filosofie) hoogleraar algemene economie en openbare financiën, decaan faculteit rechtsgeleerdheid en rector magnificus van de Erasmus Universiteit te Rotterdam, nu Erasmus School of Law, lid Eerste Kamer en Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid:
'Een ambitieus plan, zo'n historische roman over 'geld, macht en seks in de middeleeuwen'. Maar ik ken je scherpe analytische vorsingen en vasthoudendheid als advocaat in combinatie met je frivoliteit als fabelschrijver en je heldere columns van destijds. En dat geeft me het vertrouwen in een grondig en tegelijk prettig leesbaar boek'...
-
Reactie van PROF. J.TH. VAN HECK, classicus, hoogleraar in Leiden, Rome-kenner en reisleider aldaar bij uitstek, adviseur van het Vaticaan:
'Na het Vaticaans Concilie zou er van alles blijvend veranderen in de kerk van Rome. Ik ken die kerk van nabij, en denk dat die veranderingen op de lange duur niet zullen overleven'...
-
Reactie van PROF. MR. CAREL ADRIAANSENS - hoogleraar Universiteit Maastricht, sectie Privaatrecht, en advocaat - op boek deel 1, 'Het Paard van Rome':
'Heb je boek uit. Dit is adembenemend goed! In één ruk uitgelezen. Heel bijzonder! Fascinerend college in rechtsgeleerdheid, oude en nieuwe geschiedenis, filosofie, psychologie, seksuologie en zo veel meer dan ik in al mijn opleidingen geleerd heb. Bovendien smakelijk en toegankelijk geschreven. Dit zou elke leraar geschiedenis en klassieke talen zou moeten lezen. Mijn oprechte complimenten!...
​
-
Reactie op boek deel 1, 'Het Paard van Rome', van PROF. MR. ELTJO SCHRAGE (hoogleraar Romeins recht VU en Privaatrecht aan de UvA, Honorary professor aan de Nelson Mandela Metropolitan University in Port Elizabeth in Zuid-Afrika, en raadsheer-plaatsvervanger in het Gerechtshof te Amsterdam):
'De periode die je beschrijft is mij, zij het vanuit een geheel ander perspectief, wel enigermate vertrouwd. Jouw frequente wisseling van perspectief houdt mij grondig bij de les, en dat maakt de lectuur des te spannender. Je overvloedig gebruik van mij soms wel, soms niet bekende citaten maakt voor mij de lectuur heel levendig.
Zo heb ik in mijn oratie aan de VU van destijds de nodige aandacht besteed aan de Franciscaanse Armoedestrijd, zodat het door jou vermelde onderscheid tussen Conventionelen en Spiritualen bij mij tal van herinneringen oproept. Een andere boeiende herinnering zie ik, bijvoorbeeld, op pagina 56: "Dum calidum fuerit, debetur cudere ferrum". Jouw eigengemaakte aforismen zijn overigens van een aanzienlijk hoger niveau en geven dikwijls stof tot gedachtenwisseling.
Iets dergelijks zag ik bij jouw navrante metafoor op pagina 138. Zou het toevallig zijn dat Theodorik Odoaker uitgerekend op de Idus van de maand maart uitnodigt voor het diner dat zijn gast fataal zou worden? Of zou er een associatie met de sterfdag van Caesar (eveneens de Idus van maart) te vinden zijn?
Enfin, zo roept je tekst op tal van punten stof voor discussie naar boven. Hopelijk vinden we daartoe nog eens de gelegenheid.'...
-
Compilatie van uitgebreide briefwisseling met PROF. GER GROOT filosoof, schrijver en recensent, over boek deel 1 'Het Paard van Rome':
'Inmiddels heb ik een flink deel gelezen, enigszins overweldigd door de enorme veelkleurigheid aan stemmen, tekstvormen en perspectieven die zich daarin aftekenen. Het boek steunt duidelijk op een enorme kennis, die vanuit een veelheid van invalshoeken naar voren komt. Dat maakt het lezen tot een steeds verrassende ervaring, die de nieuwsgierigheid gaande houdt naar wat er nog komen moet...
Puntsgewijs: Je wijst - o.a. in je interviews - op het feit dat de geschiedenis zich in een aantal opzichten herhaalt. Dat is ongetwijfeld waar. ‘Door die verschijnselen door de eeuwen heen met elkaar in verband te brengen en te vergelijken,’ schrijf je, ‘worden weerkerende cycli in een ‘materiële continuïteit’ zichtbaar; en juist die zich steeds actualiserende patronen maken de geschiedenis voor de lezer interessant; die overziet dan de brij van feiten en jaartallen, en krijgt vat op de geschiedenis.’ Of je daarom ook de toekomst kunt voorzien, zoals je in hetzelfde interview zegt, weet ik niet. In de geschiedenis spelen naast algemene lange-termijnontwikkelingen óók toevals-elementen een rol. Historici zijn inmiddels weer een beetje teruggekeerd naar het idee dat, tegen een ontegenzeglijke achtergrond van lange lijnen, het optreden van individuen de geschiedenis óók een min of meer beslissende wending kan geven. En individuen zijn altijd singulier.
Terecht merk je dan ook op dat de geschiedenis zich wel herhaalt, maar ‘nooit precies hetzelfde, maar als op rijm’. Je verwijst daarvoor o.a. naar de klimaatverandering, die ook in de 14de eeuw al voorkwam (opwarming), en later weer in haar tegendeel omsloeg. Dat is zeker het geval. In de roman ‘Orlando’ werkt Virginia Woolf (die daarvoor o.m. te rade ging bij botanici) dat ook uit...'
Parallellen en hedendaagse begrippen: 'Misschien beoog je daarmee de lezer juist met zijn neus op de parallellen te drukken, ongeveer zoals Pé Hawinkels in zijn vertaalwerk bewust hedendaagse begrippen binnensmokkelde om de lezer een por te geven (In zijn vertaling van Antigone liet hij Haemon ooit niet begraven ‘buiten de stad’ maar ‘buiten de bebouwde kom’: een meestervondst, vind ik).
Bijna lijk je met je overdaad aan voetnoten de roman te willen koppelen aan een tekstgenre dat daar vreemd aan is, of – anders gezegd – een veeleer wetenschappelijk teksteigen romanesk te willen rehabiliteren. Misschien een beetje zoals Joyce dat in Ulysses heeft gedaan... Tussen dat alles door raakt de lezer gemakkelijk de weg kwijt en gedesoriënteerd. Dat kan natuurlijk de bedoeling van het boek geweest zijn (daar zijn ook andere voorbeelden van, zoals de roes-opwekkende roman ‘De uitvinding van de wereld’ van Olivier Rolin).
Blijft staan dat ik bewondering heb voor je tegelijk brede en diepgaande kennis van zaken ten aanzien van de periode die je beschrijft, en de standvastigheid waarmee je te midden van je kaleidoscopische vertelling overeind blijft'...
-
Reactie van MR. BAUKE GEERSING, achtereenvolgens legerofficier, lector aan de faculteit rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen, wetenschappelijk publicist in diverse tijdschriften, adviseur en commissaris van diverse bedrijven, directeur van de NOS en adviseur internationale omroepen, adviseur van de Raad voor de Journalistiek, schrijver van diverse artikelen en boeken over de Nederlandse kolonialisatie en dekolonisatie, mede-oprichter van het Onafhankelijk Onderzoeksgenootschap enz., over boek deel 1, 'Het Paard van Rome', en deel 2, 'De Kardinale Vraag':
Ik ben jouw eerste boek opnieuw aan het lezen om enkele delen nog eens tegen het licht te houden, nu ik na het lezen van het tweede boek nog wat wilde terugbladeren. Mijn bevindingen vat ik als volgt samen:
‘Ik vind de gekozen structuur; de biechtstoel als verteller; de ontwikkeling van de relatie tussen Eletta en Pietro, met de uitlopers naar hun familiegeschiedenis; de wijze waarop paus Clemens V wordt beschreven in zijn familiecontext; zijn relatie met zijn vertrouwenspersoon, zijn dierbare vriend McCullerne, in de historische context en de bredere beschrijving van de maatschappelijke ontwikkelingen van toen, een prachtige vondst.
Jouw beide boeken kennen veel filosofische lagen die aansluiting aanbrengen met de tegenwoordige tijd. Daardoor wordt de waanzinnige 14e eeuw een spiegel voor de waanzinnige 21ste eeuw. Dat verband werk je voortdurend uit en je schroomt niet om zelf daarover opvattingen te formuleren, die altijd grondig zijn onderbouwd.
Indringend vind ik door jouw gebruik van aforismen, illustrerend dat de lessen uit de geschiedenis, van zoveel eeuwen geleden, nog steeds actueel zijn. Soms bekroop mij een onrustig gevoel, omdat dit inzicht ook illustreert hoe gedachtenloos er wordt gehandeld en geen lering wordt getrokken uit die geschiedenis. Hoewel Voltaire eens moet hebben gezegd dat de geschiedenis zich nooit herhaalt, de mens altijd, meen ik toch dat jij illustreert dat Voltaire preciezer had kunnen zijn. Jij maakt in jouw boeken duidelijk dat de mens eraan bijdraagt dat de lessen uit de geschiedenis onvoldoende worden getrokken en in die zin de geschiedenis zich wel herhaalt, namelijk dat de destijds blijkende fundamentele fouten zich nu niet hadden behoeven te herhalen als er lering uit was getrokken en die les was doorgegeven. Jouw beschrijving van de ontwikkelingen van het klimaat toen en nu illustreren dat.
Jouw boeken tonen een diepgaand onderzoek als basis voor deze historische romans. Zoals je het afwegings- en besluitvormingsproces van Clemens V beschrijft m.b.t. de positie van de RK-kerk toont dat je meer biedt dan een historische beschrijving, en ook van hoe zo’n ingrijpend project wordt aangepakt, ontwikkeld en kan worden voltooid en straks uitgevoerd. (p.178, 'De Kardinale Vraag').
De psychologische beschrijvingen van de hoofdpersonen verrijken de boeken aanzienlijk. Hier is de schrijver zelf de verteller, zo kwam het mij voor.
De boeken hebben ook veel waarde als filosofische werken door de uitwerkingen die erin staan. Vooral de beschrijving over de dualiteit en de ermee verbonden logica vond ik mooi en verhelderend. Ik beperk mij tot enkele passages in jouw tweede boek: 'De waarheid ligt in de nuance, zoals met alles,' lees ik instemmend op p.22 ('De Kardinale Vraag'). 'Een ieder wil zich nu eenmaal bevestigd zien' (p.46). 'Alles komt voor wie weet af te wachten' (p.47). 'Alles is immers subjectief en niet te objectiveren' (p.95). 'Dat komt neer op een verdraaiing van de oorspronkelijke teksten; dus gewoon geschiedvervalsing en valsheid in geschrifte' (p.142). '…wanhoop en wantrouwen te zaaien, vooral onder het mom van verdediging van bepaalde waarden' (p.144). 'Als iemand je ‘de waarheid’ vertelt, ga dan op zoek naar de waarheid àchter die waarheid; die is er altijd' (p.334). 'Als de herder dwaalt, dolen de schapen; als hij fout afslaat, volgt de kudde.' (p.358). Veel aspecten heb ik nu niet aangestipt.
Wat mij trof was jouw oproep Clemens V te rehabiliteren (p.303). Hier zit een aansluiting met mijn boek over kapitein Raymond Westerling die volgens mijn onderzoek ook rehabilitatie verdient.
Kortom jouw boeken zijn een queeste naar de waarheid die meer is dan jouw waarheid; de waarheid omtrent de geschiedenis van die waanzinnige 14e eeuw.
Ik heb beide boeken met veel genoegen gelezen, ze hebben mijn denken en dus mijn leven verrijkt.
Ik vind het meesterwerken die een ieder met belangstelling voor geschiedenis, filosofie, de grote uitdagingen van een waanzinnig tijdperk, zou moeten lezen.
Zou dat gebeuren, dan zou ons een beter lot kunnen wachten.
REACTIES LEZERS​
Caroline:
Het is duidelijk, dat de schrijver van dit boek jarenlang research heeft gedaan. Hij heeft mij spelenderwijs, door middel van dit prachtige verhaal, kennis laten maken met een deel van de geschiedenis, waarvan ik voorheen vrijwel niets wist.
​
Ad:
Ik heb het boek gelezen, heel boeiend en smaakt naar meer. Vooral ook de stijl is bijzonder!
Klaas en Riet:
Petje af voor jouw schat aan kennis en de gave om op een begrijpelijke, laagdrempelige manier lezers zoals wij zijn te enthousiasmeren!
​
Isabelle:
Deze roman is een prettig leesbare carrier van historische feiten.
Tonnie:
Ik denk, dat ik, als ik het helemaal gelezen heb, er méér van zal hebben opgestoken dan na mijn zes jaar gymnasium-alfa.
​​
Aart:
Ik ben begonnen met jouw deel 1 van, naar het zich laat aanzien, zeer uitgebreide pennenvrucht. Hoewel het een hele kluif is, moet ik bekennen dat datgene wat ik gelezen heb erin gaat als Gods woord in een ouderling.
​
Pauline:
Eerste deel met veel plezier gelezen. Super interessant onderwerp en bijzondere hoofdpersonen. Leuk dat ze beiden totaal verschillend zijn. Ben nieuwsgierig hoe dit samen gaat komen. Vlot geschreven met veel historische feiten! Het begin is zo pakkend, en dan zit je vervolgens veel verder in het verhaal. Benieuwd wat er is gebeurd; dat is een goed teken. De combinatie van historische feiten en roman is erg leuk. Ik zou heel graag boek deel II willen lezen.
​
Coen:
Heel goed en buitengewoon gedetailleerd! Kende zelf redelijk veel over deze periode, maar toch nog wat opgestoken. Hoe je schrijft is duidelijk en overzichtelijk. Deze wijze van schrijven, met een verhaal en feiten, is eigenlijk de leukste manier van lezen. Het wordt dan meer levendig. Mijn complimenten!
​
Eva:
Of ik het een ‘leuk’ boek vond? Ik zou het eerder willen omschrijven als ‘mooi en aangrijpend’.
​
Derk:
Je schrijfstijl spreekt me aan. Alsof ik je het hoor vertellen. Kun je er een podcast of luisterboek van maken? Ik geniet er elke dag van. Je schrijft mooi en aansprekend en de noten zijn een dimensie ‘an sich’. Ik kan niet laten om me daarin te verdrinken. Nog dank voor het prachtige college over de oudheid. Van genoten! Tegen jouw eruditie kan ik lang niet op, maar dat geeft niet. Ik geniet er enorm van en pak graag alles op wat je rondstrooit. Een waar feest en een boek om op terug te grijpen. Een naslagwerk verstopt in een roman. Heel leuk om elkaar eens echt te spreken. Succes met deel 2 en 3. Komt vast goed. Kwaliteit komt altijd boven drijven.
​
Kees:
Ik heb je eerste deel gelezen, en denk dat er heel veel stof voor een boeiend interview in zit, bijvoorbeeld via een kwaliteitspodcast!
Wim:
Het boek deel 1 'Het paard van Rome' is een levendige beschrijving van het beklemmende bestaan in de middeleeuwen, waarin de kerk van Rome zijn macht aangreep om de bevolking te kunnen overheersen. Ook neemt dit boek je mee naar de bekende plekken in Zuid-Europa die velen zullen herkennen van vakantietripjes, die daardoor nog meer gaan leven. Bovendien vind ik het, als latinist en liefhebber van de historie, een prachtige beschrijving uit een donkere periode. Ik kijk uit naar deel 2.
​
Ingrid:
Mijn leeservaring
-
m.b.t. boek deel 1 'Het Paard van Rome': Interessant boek dat je mee terug neemt in de roerige tijden van de middeleeuwen en veel leert over de diverse bevolkingsgroepen die elkaar proberen te overheersen. Boeiend verteld ook vanuit kerkelijk oogpunt als stille getuige door ‘de biechtstoel.’ Voetnoten lichten zonodig bij. Het boek blijft boeiend door de persoonlijke geschiedenis van Pietro en Eletta en de overdenkingen van de vernieuwende paus.
-
m.b.t. boek deel 2 ‘De Kardinale Vraag’: In één stuk uitgelezen net als deel 1. Prachtig en boeiend en heeft mij veel meer inzicht gegeven in de geschiedenis van de roomse kerk. Kijk uit naar deel 3. Complimenten voor gedegen onderzoek en ondanks vaak donkere historische feiten blijft t een luchtig gehouden liefdesroman.
PERS​
​
Website Humanistische Universiteit Nieuw Wij
​
‘De Geschiedenis herhaalt zich maar nooit precies hetzelfde’
INTERVIEW met QUIDO QUIRINI door Theo Brand - 8 april 2023
​
ter gelegenheid van de publicatie van de historische roman Biechtgeheimen over Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen deel 1 ‘Het Paard van Rome’ in november 2022
​
​
​
​
​
​
​
​​
​
foto Eveline de Bruin – Pixabay
​
Wie denkt dat de seksuele revolutie van de jaren zestig – met vrije seks, trio’s en partnerruil – exclusief was in de geschiedenis, heeft het mis. Keizer Augustus verbande ooit zijn dochter Julia en zijn vriend Ovidius vanwege hun frivoliteiten in strijd met zijn strenge zedenwetten. In de dertiende eeuw kwam er een seksuele opleving. Zo komt alles een keer terug.
​
In de roman ‘Het Paard van Rome’ over het leven van dichter Francesco Petrarca verbindt schrijver Quido Quirini (schrijversnaam) via de biechtstoel als algemeen verteller het heden met het verleden en de toekomst.
​
Een gesprek met de schrijver van deze nieuwe roman.
​
Hoe voorkomt u dat de beschrijving van waar gebeurde geschiedenissen verwordt tot een gortdroge opsomming van feiten en jaartallen?
​
“In de eerste plaats door de vorm waarin het verhaal is gegoten. Daarvoor is gekozen voor de afwisselend geanimeerde en stemmige historische roman, genaamd ‘Biechtgeheimen over Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen’. Onlangs verscheen deel 1 van die vervolgroman, ‘Het Paard van Rome’, een duidelijke knipoog naar ‘het paard van Troje’. In de vervolgroman komen in directe en indirecte dialogen bekende personen als Dante, Petrarca, Boccaccio en vele andere grote namen aan het woord en tot leven.
​
In de tweede plaats door de inhoud, die beoogt een ‘driedimensionale cyclische geschiedbeschrijving’ te zijn, en dat is nieuw. Daarin is de lengte van de voortgaande ‘platte’ tijdslijn gecombineerd met voetnoten, die de geïnteresseerde lezer op de ‘hoogte’ brengen van de achtergronden. Terwijl de ruimtelijke ‘diepte’ wordt gecreëerd door de biechtstoel als polyhistor, de algemene alwetende verteller, die bepaalde tijdsverschijnselen plaatst in een ruimtelijk perspectief dan wel retrospectief van weerkerende cycli. Daarmee worden lijnen van het verleden doorgetrokken naar het heden en de toekomst, waardoor cycli van opkomst – bloei – ondergang worden geactualiseerd. Wie de geschiedenis kent, kan zo de toekomst voorzien.”
​
Laat de geschiedenis zien dat niets nieuw is en alles weer terugkomt?
​
“Ons tijdsgewricht toont veel overeenkomsten met de veertiende eeuw, door schrijfster Barbara Tuchman in haar gelijknamige roman ‘De waanzinnige veertiende eeuw’ genoemd: Oorlogen met de daaraan inherente vluchtelingen en kredietcrises, een leeglopende kerk, godsdiensttwisten, genocides, seksuele revoluties, klimaatopwarming en pandemieën, dat alles afgewisseld door frivoliteiten en decadentie; een en ander als blauwdruk voor onze tijd.
​
Door die verschijnselen door de eeuwen heen met elkaar in verband te brengen en te vergelijken worden weerkerende cycli in een ‘materiële continuïteit’ zichtbaar; en juist die zich steeds actualiserende patronen maken de geschiedenis voor de lezer interessant; die overziet dan de brij van feiten en jaartallen, en krijgt vat op de geschiedenis.”
​
Geldt dat zelfs voor klimaatverandering?
​
“Jazeker. De huidige spiraal van klimaatopwarming bestond ook in de veertiende eeuw. In 1305, het jaar waarin de roman een aanvang neemt, was het in Zuid-Europa zo warm en droog, dat groenten- en fruitteelt, evenals wijnbouw, onmogelijk waren geworden; grote delen van Zuid-Europa verwoestijnden bij gebrek aan regen, met hongersnoden tot gevolg. De wijnbouw was langzaam naar het noorden boven de lijn Bordeaux – Avignon verhuisd; naar België, Engeland, Duitsland en Nederland, en zelfs naar Scandinavië: ‘Groenland’ was toen door gesmolten sneeuw en ijs groen, en ook Finland dankt zijn naam eraan: vin-land, wijnland. Daarom ook werden de druivenvelden voor de wijn van de paus verplaatst naar Châteauneuf-du-Pape, het nieuwe wijnkasteel van de paus in Carpentras. Ook vandaag de dag trekt de lijn van de wijnbouw omhoog; de door de Kleine IJstijd gedecimeerde middeleeuwse wijnbouw in Nederland groeit jaarlijks, zodat Nederland inmiddels zo’n 170 wijngaarden telt.
​
De klimatologische opwarming, die, net als tegenwoordig, de mensheid in z’n angstgreep hield, zou een onverwachte omslag krijgen: In 1309 volgde een buitengewoon strenge winter ten teken dat het klimaatoptimum ten einde liep. En vanaf 1315 begon een ramp van aanhoudende grote slagregens; men sprak zelfs van ‘een nieuwe zondvloed’: Akkers, mensen en dieren verdronken en gewassen rotten weg. Het regende tot 1322. Toen was de dampkring zodanig afgekoeld, dat geleidelijk de ‘Kleine IJstijd’ ontstond met uitlopers tot in de 20e eeuw. Grachten, rivieren en zelfs zeeën bevroren; de middeleeuwse ‘winterlandschappen’ van winterschilders als Avercamp, Jeroen Bosch en Pieter Brueghel zijn de stille getuigen daarvan. Door de bevroren rivieren kon Napoleon ongehinderd richting Moskou opmarcheren, maar dezelfde vrieskou zou Napoleon uiteindelijk de das om doen.”
​
Dus de geschiedenis herhaalt zich?
​
“In mijn roman wordt de uitdrukking ‘L’histoire se répète’ bewaarheid: de geschiedenis herhaalt zich met een cyclische regelmaat; nooit precies hetzelfde, maar als op rijm. De lezer raakt langzaam vertrouwd met het inzicht van een cyclische ordening in de tijd. Wie de geschiedenis bestudeert, ontdekt een groot aantal clusters van repeterende breuken, die zich als een soort DNA-slingers door de geschiedenis slingeren, zoals epidemieën en pandemieën.
​
Pest-achtige epidemieën zagen we in 430 voor Christus in Athene, de Attische plaag; in 165 de pest van Antoninus; rond 250 de pest van Cyprianus; in 541 de pest van Justinianus; in 746 de pest van Constantinopel. En na een pauze van zeshonderd jaar brak in de middeleeuwen overal in Europa ‘de Zwarte Dood’-pest uit met naar schatting wereldwijd 75 miljoen doden. In ons tijdsgewricht kennen we de Spaanse griep en de recente Corona-pandemie. Hand in hand met dit soort pandemieën gingen de eveneens cyclische vervolgingen van de christenen en joden als zondebokken, die er de schuld van in de schoenen geschoven kregen.”
​
Dat zich herhalende geldt ook voor de seksuele moraal?
​
“De geschiedenis kent perioden van seksuele vrijheid, steevast afgewisseld door inperkingen daarvan: Keizer Augustus stelde nieuwe zedenwetten in om de bandeloosheid na een reeks van oorlogen aan banden te leggen. In het jaar 8 verbande hij zijn eigen dochter Julia en zijn vriend en hofschrijver Ovidius ieder naar een andere uithoek van zijn rijk om een voorbeeld te stellen tegen hun openlijke frivoliteiten in strijd met die zedenwetten.
​
Halverwege de dertiende eeuw schrok de door de kerk van Rome doodgezwegen monnik Joachim van Fiore de wereld op met zijn voorspelling van ‘de Derde Periode’, een periode van de ‘Vrije Geest’, waarin kerken en priesters overbodig zouden worden en de individuele mens zelf zijn beslissingen zou kunnen nemen. De burgers namen alvast een voorproefje daarop door het praktiseren van vrije seks. Dit zeer tegen het zere been van de steile paus Innocentius III, die hiertegen een strenge zedenwetgeving introduceerde van ‘dagelijkse zonden’ en ‘hoofzonden’.
​
Een soortgelijke reactie zagen we in het negentiende-eeuwse ‘Victoriaanse Tijdperk’: Het financiële succes van het imperialisme en de industriële revolutie maakte de weg vrij voor een welig tierende ‘seksuele revolutie’ onder invloed van de toen vrij als geneesmiddel verkrijgbare cocaïne; in Amsterdam stond aan de Duivendrechtsekade 67/68 de Nederlandse Cocaïne Fabriek, en Nederland was de grootste cocaïneproducent ter wereld. Hoewel koningin Victoria er zelf ook wel pap van lustte, werd haar naam spreekwoordelijk voor haar stijfburgerlijke moraal; ook drugs en de bestrijding ervan zijn van alle tijden en in clusters te vatten. De volgende cycli van losse zeden vormde het escapisme van de Art Nouveau, en de seksuele revolutie van de jaren zestig.”
​
Wat kunt u vertellen over de roman?
​
“’Het Paard van Rome’ is een raamvertelling, waarin twee hoofdpersonen afwisselend hun verhaal vertellen: Eletta Canighiani, moeder van Francesco Petrarca, de latere gelauwerde dichter en ‘Vader van de Humanistische Renaissance’, die dan nog een peutertje is. En anderzijds paus Clemens V, de nieuwe pas benoemde jonge Frans-Occitaanse paus. De biechtstoel, die alle eeuwen overziet, licht de lijnen van het verleden toe en trekt die door naar het heden en de toekomst. In de volgende delen van de roman komen ook andere historische figuren afwisselend aan het woord.
​
Eletta is in 1302 met haar man Pietro Petrarca en met Dante, diens jeugdvriend en collega-raadslid van de Florentijnse stadstaat, voor het leven uit Florence verbannen en gedeporteerd; de Petrarca’s naar het Ghibellijnse Arezzo, Dante naar Ravenna. Alle bezittingen zijn hen afhandig gemaakt door hun politieke tegenstanders, de Ghibellijnen, en op hun hoofd is een prijs gezet. Daarom vluchtten Pietro en later Eletta met hun zoontje Francesco uit Arezzo naar het Welfische Incisa, een voorstadje net buiten Florence, waar zij zijn ondergedoken in het buitenhuis van Pietro’s vader.
​
Eletta vereenzaamt daar, haar huwelijk met Pietro is al tijdens de wittebroodsweken op de klippen gelopen, en zij kampt met een onbehandeld PTSS-syndroom. Zij is blijven steken in haar rooskleurige jeugd in Florence. Ze kijkt terug op haar jonge leven en op de romance met haar eerste grote liefde. Pietro reageert anders op zijn verlies. Zij groeien volledig uit elkaar. Binnen de historische roman ontstaat zo een psychologische ‘Bildungsroman’, die de ontwikkeling van beide personages beschrijft. De roman is daarnaast als sleutelroman te beschouwen, omdat de namen van vele personen uit piëteit zijn verbasterd.
​
Paus Clemens V bestudeert in zijn zoektocht naar een geschikt rolmodel de klassieke oudheid en de middeleeuwen, waarbij de lezer over zijn schouder meekijkt en zo een totaaloverzicht over de cyclische wereldgeschiedenis van toen krijgt. Hij heeft tot zijn inwijding in november 1305 een half jaar uitgetrokken voor een reorganisatieplan voor zijn kerk, die op instorten staat. Paus Clemens V besluit uiteindelijk, na ampele afwegingen, zijn kerk te verplaatsen van Rome naar Avignon.
​
De roman is geschikt voor iedereen met interesse in filosofie, geschiedenis, kunst, literatuur, politiek en religie; kortom voor mensen met een brede maatschappelijke belangstelling. De roman is naar mijn idee laagdrempelig door de toelichtingen in voetnoten; en Latijnse termen worden onmiddellijk gevolgd door een Nederlandse vertaling.”
​
Quido Quirini – Het Paard van Rome (2022)
Uitgeverij Ad Fontes
ISBN 9789464436914
*-*-*-*-*
*-*-*
*
INTERVIEW met QUIDO QUIRINI d.d. 18 september 2023
​​
De opgegraven paus Formosus bij zijn 'postume executie' tijdens de 'Kadaversynode'.
Schilderij uit 1870 van Jean-Paul Laurens, Musée d'Arts de Nantes/Wiki Commons - Vrij domein
​
​
​IS PAUS FRANCISCUS EEN 'KETTER'?
EN WAT LEVERDE DAT VERWIJT DE VERDACHTMAKERS OP?
Het rommelt sinds 2019 in het Vaticaan. Paus Franciscus is zelfs meermalen onomwonden 'ketter' genoemd. Wat leverde dat die aanklagers op? We vragen het Quido Quirini, die acht jaar de middeleeuwen bestudeerde. Hij schreef een op feiten gebaseerde historische vervolgroman over 'Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen'. Daarin koppelt de biechtstoel als algemeen verteller telkens terug naar heden en verleden. Zo wordt de geschiedenis geactualiseerd. Onlangs verscheen deel 1, 'HET PAARD VAN ROME'. Dit najaar deel 2, 'DE KARDINALE VRAAG'. En volgend voorjaar deel 3, 'DE GEMAKSVOGELS'.
Wat denkt u van de ketter-aantijgingen jegens paus Franciscus?
Een beschuldiging met mogelijk vèrgaande juridische consequenties, zelfs nà zijn dood. ‘Ketter' is een juridisch gekwalificeerde term: ‘Iemand met andere dan Rooms-katholieke geloofsopvattingen'. In de middeleeuwen dienden ‘kruistochten’ om ketters tot Rooms-katholieke gedachten te dwingen; en anders, 'in naam van God', te vermoorden. Een permanente genocide, waarvan het aantal slachtoffers door sommigen op 1 miljoen wordt geschat. Van allerlei gezindten: joden, islamieten, katharen, waldenzen, arianen, arnoldisten, donatisten, animisten, manicheeërs, nestorianen, spirituale franciscanen, 'heidense' Germaanse, Keltische en Slavische paganisten, hugenoten en 'protestanten'. De Inquisitie ‘verzorgde’ de opsporing, vervolging en executie van ketters.
Wat zijn de gevolgen voor een ketter als paus?
Een ketter als paus, die zich Rooms voordoet, maar heimelijk iets anders gelooft, zou destijds leiden tot de hoogste brandstapel ooit. Zijn dood heeft dan een lugubere juridische nasleep: Paus Formosus werd in 897 door zijn opvolger, paus Stefanus VI, als ketter opgegraven en berecht. Formosus woonde als skelet zijn rechtszitting bij. Wie zwijgt stemt toe, dus stond de uitslag tevoren vast. Die ‘Kadaversynode’ was een schijnproces. Formosus’ besluiten werden ongeldig verklaard. Na de rechtszitting werd hij door Stefanus ter ontering in de Tiber gegooid.
Hoe ernstig is het ketterijverwijt aan Franciscus?
Afhankelijk van wie het zegt en wat die ermee voorheeft. Loze scheldwoorden vervuilen 'sociale' media. Meestal holle beledigingen, maar soms loont het de afzender: als die zijn doel ermee bereikt. Of aantijgingen tegen Franciscus relevant zijn, kunnen we alleen afleiden uit het resultaat voor zijn uitschelders; dat is het kriterium. Meestal haalt Franciscus zijn schouders erover op; vaak het wijste. Maar dat kan niet altijd.
De clerus zou blij moeten zijn met zo’n populaire paus.
Paus Franciscus is populair bij vele ook niet-katholieken door zijn sobere levenswijze en mildheid jegens andersdenkenden; zelfs jegens anderslevenden zoals homo's, lesbiennes, transgenders. Maar dat wordt niet gewaardeerd door zijn conservatieve criticasters.
De machtsstrijd tussen de conservatieven en de meer progressieven, de ‘haviken en de duiven’ binnen de Roomse kerk is van alle tijden. Die strijd speelde ook in de middeleeuwen.
Mijn roman bijvoorbeeld speelt in het 'trecento', de 14e eeuw; die sprekend lijkt op onze tijd: oorlogen, pandemieën, klimaatopwarming, geloofsstrijd, vluchtelingen, immigratie, een kredietcrisis, en een wankelende kerk van Rome. De clericale strijd tegen deze paus lijkt op die tegen paus Clemens V, hoofdrolspeler in mijn roman; ‘L'histoire se répète’. Maar Clemens wist die clerus te isoleren om zijn doel, vermenselijking van de maatschappij, te realiseren. Hij stond aan de wieg van de ‘Humanistische Renaissance’, waarvan zijn protégé, dichter Francesco Petrarca, later de ‘vader’ werd.
​
Hoe deed paus Clemens V dat toen?
Hij wist te ‘winnen zonder strijd’, en had rolmodel kunnen zijn voor paus Franciscus: Hij hield een 'low profile' aan, meed Rome en zwierf om veiligheidsredenen als 'nomadenpaus’ van vriend naar vriend in Frans-Occitanië. Maar was ook radicaal: Hij verhuisde stilzwijgend de juridische zetel naar Carpentras, en zijn fysieke kerk naar Avignon; de ingrijpendste wijziging in de geschiedenis van de katholieke kerk. De kardinalen bleven in Rome; Franse douaniers stuurden hen als ‘persona non grata’ terug bij de grens.
Er is dus een duidelijke tweedeling binnen de Roomse kerk?
Ja, een duidelijke conservatieve hoofdstroom en een liberale onderstroom. De conservatieve hoofdstroom vindt zijn basis in ‘Apostel’ Paulus. ‘Apostel’ tussen aanhalingstekens, want het betekent ‘de uitgezondene’, terwijl hij Christus zelfs nooit zou hebben gezien, dus door hem niet ‘uitgezonden’ kan zijn. Hij was de zoon van een legalistische farizeeër. Aanvankelijk een fanatiek christenvervolger; later een navenant fervent christen. Hij rook de macht van de opkomende kerk; drukte met zijn 'Paulinisch christendom' een dogmatische stempel op de kerk van Christus.
In Korinthiërs en Efeziërs lezen velen zijn vrouwonvriendelijke opvattingen; dat werd in conservatieve kringen de trend. De verleidingsrol van Eva en de beweerde prostitutie van Maria Magdalena - volgens katharen de vrouw van Christus - deden er geen goed aan. En Maria, de ondergewaardeerde moeder van Christus, werd pas op het Concilie van Efeze in 431 'moeder Gods', en in 553 op het Concilie van Constantinopel 'altijd maagd' om de populaire Romeinse godinnen Venus en Diana te beconcurreren. In Paulus' voetsporen traden de strenge Tertullianus, Augustinus, Bernardus van Clairvaux, Dominicus Guzmán, en de pausen Innocentius III, Honorius III, Bonifatius VIII en Benedictus XVI.
En de 'liberale onderstroom'?
Exponent van de gnostische, vrijzinnige, milde maar niettemin radicale 'zelfdenkende' onderstroom was allereerst Jezus Christus. In diens voetsporen traden Abélard, Malachias, Joachim van Fiore, Franciscus van Assisi, Erasmus, Giordano Bruno, en de pausen Celestinus V, Clemens V, Johannes XXIII, Johannes Paulus II en Franciscus. Voor hen staat de simpele boodschap van Jezus - ‘naastenliefde en verdraagzaamheid’ - centraal. Velen van hen zijn daarom getroffen door de 'damnatio memoriae', het doelbewuste doodzwijgen door de Roomse kerk. Zij werden uit alle boeken geschrapt; in tegenstelling tot 'heiligen', die op een voetstuk werden geplaatst.
Hoe zien de stromingen de machtsverhoudingen binnen de kerk?
Paus Franciscus ziet weinig in hiërarchie. Hij ziet kerkleden - zoals in elke vereniging - als de belangrijkste factor in de kerk: zonder gelovigen geen kerk. Juridisch juist, maar voor zijn criticasters onverteerbaar: Daar staat de clerus, als plaatsvervangers van God op aarde, bovenaan, en is het 'kerkvolk' ondergeschikt. Conservatieven willen per definitie geen verandering.
Franciscus ziet de noodzaak van veranderingen wel in: Zijn kerk wankelt bij gebrek aan nieuw elan en bevlogen priesters. Hij kent Herakleítos’ woorden 'Panta rhei, kai oudèn menei', alles verandert en niets blijft. En hij herinnert zich de moraal van roman 'De tijgerkat' van Giuseppe Tomasi di Lampedusa: Meegaan met je tijd, dus verandering is een noodzaak voor instandhouding. Zijn vaste overtuiging is: 'Accommodatio est clavis ad superstitem in eremo et in saltu', adaptation is the key to survival in the desert and in the jungle; zo ook in de kerk van Rome.
Wat zou de bedoeling zijn geweest van het ketter-verwijt aan paus Franciscus?
In 2019 stemde de bisschoppensynode vóór priesterwijding van 'viri probati', getrouwde mannen van onbesproken gedrag met een gezin in het Amazonegebied vanwege het priestertekort. Paus Franciscus was er positief over in een interview in 'Die Zeit'. Alleen pauselijke dispensatie zou in elk concreet geval al voldoende zijn voor zo’n priesterwijding; zonder ruchtbaarheid hadden er al probleemloos tientallen 'viri probati' tot priester gewijd kunnen zijn.
​
Waarom gebeurde dat niet?
Paus Franciscus was over de kwestie 'viri probati' openhartig en had ruchtbaarheid gegeven over de veranderingen. Paus Clemens V zou dat stilzwijgend hebben gedaan. Zoals gezegd: Franciscus zou wat kunnen leren van Clemens V. Diens filosofie was: ‘Onnozelheid is soms de hoogste wijsheid'; woorden van keizer Claudius. In 1307 benoemde Clemens bijvoorbeeld een aartsbisschop in Peking, naast zeven andere bisschoppen. Hij gebruikte daartoe gewoon zijn juridische bevoegdheid zonder die benoemingen ter discussie te stelllen. Dankzij die extra - hem goed gezinde - bisschoppen had hij zo zijn 'auxilia', hulptroepen, in reserve voor als die bij bisschopsstemmingen nodig waren.
Hoe reageerden de conservatieven?
Na publicatie van paus Franciscus’ instemming met de beslissing van de bisschoppensynode van 2019 kwamen de conservatieven in verweer.
De haviken vreesden, dat hun twee kernpunten, het celibaat en het verbod van priesteressen, zouden sneuvelen. Vrouwen konden dan bisschop worden, en misschien zelfs ooit paus. Hun schrikbeeld is pausin Johanna, in de 9e eeuw. Zij werd als vrouw ontmaskerd, toen zij bij het afstijgen van haar paard een kind baarde. Een nieuwe kandidaat-paus werd sindsdien via een 'sedia stercoraria', een po-stoel, door kardinalen ‘bepoteld’, en bij welbevinden goedgekeurd: 'Duos testiculos habet et bene pendentes', hij heeft twee testikels en ze hangen goed. Waarop de gezamenlijke kardinalen antwoordden: 'Deo gratias', God zij dank.
Het celibaat is eigenlijk pas in 1123 ingesteld om het kerkelijke kastekort na de Eerste Kruistocht aan te zuiveren: Bij het overlijden van een celibataire priester, dus zonder wettige vrouw en kinderen, komt diens erfenis namelijk bij de kerk terecht.
Hoe kwamen zij in actie?
Om die kernpunten te handhaven, werd paus Benedictus XVI opgetrommeld. Mogelijk vielen er harde woorden en werd de ketter-beschuldiging als ‘hefboom’ gebruikt om paus Franciscus op andere gedachten te brengen: Paus Franciscus erkende in 2020 in zijn 'Querida Amazonia', geliefd Amazonegebied, het priestertekort in Amazonië, maar zag toen slechts nog als oplossingen 1. bidden om priesterroepingen; 2. lekeninzet voor enkele priestertaken; en 3. herlocatie van priesters. Hij zag ook af van het 'clericaliseren van de vrouw' binnen de kerk.
Een ommezwaai, teleurstellend voor veel gelovigen. Al zette Franciscus later de deur toch weer op een kier: “Leken kunnen een rol spelen door het woord te verkondigen, onderricht te geven, gemeenschappen te organiseren, sacramenten toe te dienen; behalve in de eucharistie voorgaan of de biecht horen.”
Waarmee zou paus Franciscus onder druk kunnen zijn gezet?
In het begin werd hij beticht van ‘heulen met Videla’; dat is weerlegd. Bovendien stond dat in alle kranten, en dan verliest het zijn kracht als pressiemiddel. Misschien is hij onder druk gezet met zijn afkomst, dan wel sympathieën.
In elk geval zijn na paus Franciscus’ ommezwaai de verdachtmakingen gestopt, dus kennelijk hebben de aantijgers hun doel bereikt. Maar Roomse beraadslagingen blijven geheim; daarom kunnen we slechts uitgaan van 'educated guesses'.
Waarop baseert u die overwogen gissingen?
Op historische feiten. Paus Franciscus’ vader is geboren in Portacomaro in biblebelt Piëmonte, de ‘waldenzen-streek’. Zijn moeder is ook geboren uit Italianen van Piëmonte. Waldenzen waren volgelingen van de rijke Waldes uit Lyon. Hij leidde, zoals Franciscus van Assisi, een armoedebeweging, en deelde zijn rijkdom met de armen. En hij financierde de eerste bijbelvertaling in de volkstaal; een ‘doodzonde’, want verboden door Augustinus. Waldes was, net als paus Franciscus, onconventioneel en tegen kerkelijke hiërarchie; en hij verwierp sacramenten.
Paus Lucius III verklaarde daarom in 1184 de ‘waldenzen’ tot ketters. Zij vluchtten alle kanten op. Wrede godsdienstvervolgingen als de 'Savoyaardse waldenzenoorlogen' volgden; met als dieptepunt 1655. Toen liet de hertog van Savoy in Piëmonte een bloedbad onder de volwassenen aanrichten. Op 24 april 1655, ‘Piëmonts Pasen’, werden massaal waldense kinderen onthoofd. In 1663 ontbrandde de ‘bannelingenoorlog’. De waldenzen weigerden zich te bekeren. Daarom werden in 1685 12.000 waldenzen in Turijn gevangengezet.
Heeft dat daarna nog een vervolg gehad?
Ja, met het aan de macht komen van fascisten in Europa, zoals Mussolini in Italië in 1922 en Hitler in Duitsland in 1933, zijn er behalve joden ook veel vrijmetselaars, rozenkruisers en waldenzen vermoord. Net als de pausen van Rome, moesten fascisten niets hebben van eigenwijze vrijdenkers.
Vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtten daarom veel waldenzen voor het fascisme naar 'de nieuwe wereld': Uruguay en Argentinië. Ook nu nog wonen daar waldenzen; totaal 30.000.
De waldenzen, de eerste 'protestanten', tellen wereldwijd 98.000 leden en zijn met 47.000 gelovigen de grootste protestantse kerk in Italië, geconcentreerd in Piëmonte.
Franciscus’ vader emigreerde destijds ook naar Argentinië. Franciscus is op 17 december 1936 in Buenos Aires geboren als Jorge Mario Bergoglio en daar katholiek gedoopt.
Hij vernoemde zich naar armoedebelijder Franciscus van Assisi; hij leidt ostentatief een sober leven, is gehuld in een simpel gewaad en draagt gewone schoenen. Hij verkiest een eenvoudig appartemen boven het Vaticaans paleis; een Fiatje boven een limousine. Alles tot afkeer van prelaten, die houden van pracht en praal.
In 2015 bezocht Franciscus de waldenzenkerk in Torre Pellice om namens zijn kerk vergeving te vragen voor de “onchristelijke en zelfs onmenselijke houding en handelingen” tegen waldenzen.
In 2016 bracht een waldenzen-delegatie een tegenbezoek: “Een nieuwe kans om de oecumenische dialoog te concretiseren.”
Kan Franciscus heimelijk een ketterse waldens zijn?
Paus Franciscus sympathiseert blijkbaar met waldenzen, maar of hij zelf van waldenzen-afkomst is, dus mogelijk heimelijk protestant, weten we niet. De vraag is: Weten de conservatieve criticasters misschien meer? De ‘Congregatie voor de Geloofsleer’, voorheen de Inquisitie met paus Benedictus XVI aan het hoofd, verzamelt gegevens over gelovigen en niet-gelovigen. Als Franciscus inderdaad waldens is, was Benedictus XVI daarvan waarschijnlijk op de hoogte. Is Franciscus daarmee onder druk gezet? Het blijft gissen. Maar het lijkt er wel op.
Zijn er meer aanwijzingen?
Inderdaad: In 2016 herdacht paus Franciscus in de Lutherse kathedraal in het Zweedse Lund '500 jaar reformatie'. Daar werd erbij stilgestaan, dat kerkhervormer Maarten Luther 499 jaar geleden zijn 95 stellingen tegen de aflatenhandel op de portaaldeur van de slotkerk in Wittenberg spijkerde. Alleen zijn aanwezigheid daar was al verdacht en Franciscus zou bovendien hebben ingestemd met Luthers' door de katholieke kerk veroordeelde standpunten. Twintig theologen vinden Franciscus 'lutheraans' inzake de kwestie ‘genade en de rechtvaardiging’; hij zou 'heulen met de vijand' en een 'protestantse paus' zijn, dus een ketter.
Wat is uw conclusie?
Mijn centrale vraag was, of de verdachtmakingen, dat paus Franciscus een ketter zou zijn, de verdachtmakers wat zou hebben opgeleverd. Dat Franciscus in 2019 onder druk is gezet, is gezien zijn onverwachte ommezwaai mogelijk. De verdachtmakingen hebben dan zin gehad voor de aantijgers; dat voldoet aan mijn onderzoekscriterium.
Of zijn sympathie voor waldenzen en lutheranen daar een rol bij hebben gespeeld, blijft echter in duisternis gehuld volgens de vaste waldenser leus: 'Lux lucet in tenebris', het licht schijnt in de duisternis. Dat zal daar altijd verborgen blijven.
Kan paus Franciscus juridisch vrijgepleit worden van ketterij?
Natuurlijk, niemand is 'schuldig' vóórdat hij veroordeeld is. Schuld moet eerst gerechtelijk worden onderzocht, bijvoorbeeld door het Rota Romana-tribunaal. Vrijspraak kan heel goed, als bijvoorbeeld degenen, die die verdachtmakingen hebben geuit slechts een stok hebben gezocht om de hond te slaan, en Franciscus gewoon een oprechte, goeie paus is, die getracht heeft zijn kerk te redden door oecumenische toenadering naar andere kerkengemeenschappen te zoeken.
Wat pleit vóór paus Franciscus?
Tijdens het 'Tweede Vaticaans Oecumenisch Concilie' (1962-1965) is besloten tot een 'aggiornamento', een oecumenische aanpassing van de Rooms-katholieke kerk. Het celibaat en verbod van vrouwelijke priesters staan daaraan in de weg: Andere kerkgemeenschappen zullen daarmee niet instemmen, omdat daar het celibaat niet meer geldt en vrouwen wel als gelijkwaardig worden beschouwd.
Sinds 1965 is er geen concilie gehouden om die doelstelling van ‘oecumenische aanpassing’ te veranderen. De katholieke paus Franciscus heeft niet anders dan gevolg gegeven aan dit concilie-besluit. Daarnaast heeft hij gehandeld naar Christus' oproep tot 'naastenliefde en verdraagzaamheid'.
Naar letter èn geest heeft Franciscus dus gehandeld, zoals het een paus betaamt: als een goed christen. Zelfs als hij een speciale affiniteit zou hebben met andersdenkenden, zoals waldenzen, is Franciscus ten onrechte beschuldigd van ketterij.
Dat Franciscus niet in zijn oecumenische opdracht is geslaagd, is mogelijk te wijten aan conservatieven, die hem daarbij de voet hebben dwarsgezet.
Meer woorden als pleidooi zijn overbodig…
​
Quido Quirini – Biechtgeheimen over Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen
Uitgeverij Ad Fontes
*-*-*-*-*
*-*-*
*
​​
© 2022 by QUIDO QUIRINI
© 2022 by QUIDO QUIRINI