QUIDO QUIRINI
Quido Quirini is the pen name of a historical novelist and fable writer. His special style fascinates the reader and offers valuable insights. Through the mix of stories interspersed with factual backgrounds, his stories stimulate us to think about life and social themes.
QUIDO QUIRINI's PUBLICATIES
CONFESSION SECRETS
ABOUT
MONEY , POWER AND SEX
IN THE MIDDLE AGES
HISTORICAL NOVEL IN PARTS
INSPIRED BY FACTS
This intriguing historical sequel is set in fourteenth-century France and Italy and deals with the social background and developments during the life of writer, Latinist and diplomat FRANCESCO PETRARCA (1304-1374), who is considered the founder of the humanist Renaissance.
A versatile intellectual with a passion for poetry and the rediscovery of Greek and Latin writings, he is the central figure in the transition from the Middle Ages to the Renaissance.
It gradually becomes clear when and why the Middle Ages came to an end, and how and why the 'Third Period' predicted by the Italian mystic and monk Joachim of Fiore (1135-1202) dawned: the Humanist Renaissance as a breakthrough to the Enlightenment and Modern Times.
Francesco Petrarch (1304-1374)
statue in Arezzo (Italy)
In this historical novel it becomes clear that history winds through time like spirals of events. Events repeat themselves in their essence, but always just a little bit differently. These patterns become visible because the author Quido Quirini has succeeded in connecting the present with the past and the future via the confessional as a general narrator.
Biechtstoel in de Cathédrale Saint-Étienne van Toulouse (Wikipedia Commons)
BOOK PART 1
THE HORSE OF ROME
SUMMARY part 1:
In the first part of this frame story, two main characters alternate with their life stories: Eletta Petrarca, the mother of the later poet and ‘father of the Renaissance’ Francesco Petrarca, who is still a toddler at the time; and the widely underestimated Pope Clement V (1264-1314), who wants to move the church from Rome to Avignon, and explains why and how he is going to carry out this five-year mega-operation.
Also curious about revelations of confessional secrets
about real medieval life?
THEN ORDER THIS NOVEL
an unconventional eyeopener for those who know nothing about it...
...or thought they knew everything about it...
AVAILABLE AT BOOKSTORES OR ONLINE
BOOK PART 2
THE CARDINAL QUESTION
SUMMARY part 2:
In the sequel to the book part 1 'The Horse of Rome', in this second part, 'The Cardinal Question', the personality of Eletta Petrarca develops further like in a Bildungsroman.
She increasingly realizes her lamentable position with her husband Pietro, from whom she becomes more and more estranged. Her love for him is over. She finds solace in her romantic memories of 'the party of first love' with her boyfriend Bart, when she was 15; and her comforting conversations with her mother and grandmother, her role models. She even learns to keep in touch with them in an esoteric way.
Pope Clement V finally decides to tackle and study the difficult dossier of 'Climate Change'; he encounters terrible secrets such as the year 536, the greatest disaster year ever; and the terrifying predictions by his camerlengo Vitellini. He oversees the consequences of global warming, such as the permanent migrations of people in search of food and livability, and realizes the relativity of his human intervention.
BOOK PART 3
THE BIRDS OF CONVENIENCE
SUMMARY part 3:
Prominent families in Europe in the fourteenth century were often related to each other through strategic arranged marriages. In part 3, Eletta's grandmother tells about her family's relationship with Francis of Assisi and the internal struggle within the mendicant order started by Francis in 1209.
Francis came from a wealthy family, but chose a life of poverty, prayer, nonviolence and care for the poor and lepers. His spiritual ideals clashed with the members who later joined his order, who advocated luxury and comfort. This conflict within the Franciscan order originated and was stimulated by the ecclesiastical politics from above.
BOOK PART 3
THE BIRDS OF CONVENIENCE
SUMMARY part 1:
In the first part of this frame story, two main characters alternate with their life stories: Eletta Petrarca, the mother of the later poet and ‘father of the Renaissance’ Francesco Petrarca, who is still a toddler at the time; and the widely underestimated Pope Clement V (1264-1314), who wants to move the church from Rome to Avignon, and explains why and how he is going to carry out this five-year mega-operation.
Also curious about revelations of confessional secrets
about real medieval life?
THEN ORDER THIS NOVEL
an unconventional eyeopener for those who know nothing about it...
...or thought they knew everything about it...
AVAILABLE AT BOOKSTORES OR ONLINE
COMING SOON
part 4
THE NOMAD POPE
part 5
THE SECRET OF THE SCARAB
een verhelderende openbaring van wereldformaat
PREVIOUS PUBLICATIONS
2008 Fables of Guido part 1
The Merger of the Chicken and the Pig
...about the pros and cons of
partnerships...
2008 Fables of Guido part 2
The Notary on the Côte d'Azur
...about a stranded notary who makes the best of it...
2009 Fables of Guido part 3
Two Kings on One Throne
...major constitutional issues find their sublime solutions here...
Illustratie beeldend kunstenaar Rob Houdijk.nl
AMONG PROFESSORS
-
Response from PROF. DR. CEES RIJNVOS (economics and philosophy) professor of general economics and public finance, dean of the faculty of law and rector magnificus of Erasmus University in Rotterdam, now Erasmus School of Law, member of the Senate and Scientific Council for Government Policy:
'An ambitious plan, such a historical novel about 'money, power and sex in the Middle Ages'. But I know your sharp analytical research and tenacity as a lawyer in combination with your frivolity as a fabulist and your clear columns from the time. And that gives me confidence in a thorough and at the same time pleasantly readable book'...
-
Response from PROF. J.TH. VAN HECK, classicist, professor at Leiden University, Rome expert and tour guide par excellence there, advisor to the Vatican:
'After the Vatican Council, everything would change permanently in the church of Rome. I know that church intimately, and I don't think those changes will survive in the long run...
-
Response by PROF. MR. CAREL ADRIAANSENS - professor at Maastricht University, Private Law section, and lawyer - to part 1, 'The Horse of Rome':
'Finished your book. This is breathtakingly good! Read in one go. Very special! Fascinating lecture on law, old and new history, philosophy, psychology, sexology and so much more than I learned in all of my education. Moreover, it is written in a tasty and accessible manner. Every teacher of history and classical languages should read this. My sincere compliments!'...
-
Response to part 1, 'The Horse of Rome', by PROF. MR. ELTJO SCHRAGE (professor of Roman law at the Free University (VU) and Private Law at the University of Amsterdam (UvA), Honorary professor at the Nelson Mandela Metropolitan University in Port Elizabeth in South Africa, and deputy justice at the Amsterdam Court of Appeal):
'The period you describe is somewhat familiar to me, albeit from a completely different perspective. Your frequent change of perspective keeps me thoroughly on my toes, and that makes the reading all the more exciting. You make extensive use of - sometimes by me well-known, sometimes not - quotes, which makes reading very lively for me.
For example, in my inaugural lecture at the VU at the time, I paid the necessary attention to the Franciscan Struggle for Poverty, so that the distinction you mentioned between Conventuals and Spirituals brings back many memories for me.
I see another fascinating memory, for example, on page 56: "Dum calidum fuerit, debetur cudere ferrum". Your own aphorisms are of a considerably higher level and often provide food for discussion. I saw something similar with your poignant metaphor on page 138. Could it be a coincidence that Theodoric invites Odoacer to the dinner that would prove fatal for his guest on the Ides of March? Or could there be an association with the anniversary of Caesar's death (also the Ides of March)?
Anyway, your text raises material for discussion on many points. Hopefully we will find the opportunity to do so...’
-
Compilation of extensive correspondence with PROF. GER GROOT philosopher, writer and reviewer, about part 1 'The Horse of Rome':
'I have now read a large part, somewhat overwhelmed by the enormous diversity of voices, text forms and perspectives that emerge there. The book is clearly based on an enormous amount of knowledge, which emerges from a multitude of perspectives. That makes reading an ever surprising experience, which keeps the curiosity going about what is yet to come... Point by point: You point out – including in your interviews – that history repeats itself in a number of respects. That is undoubtedly true. “By relating and comparing these phenomena over the centuries,” you write, “recurring cycles in a 'material continuity' become visible; and it is precisely these ever-updated patterns that make history interesting for the reader; he then oversees the mess of facts and dates, and gets a grip on history.' I don't know whether you can also foresee the future, as you say in the same interview. In addition to general long-term developments, chance elements also play a role in history. Historians have now returned to the idea that, against an undeniable background of long lines, the actions of individuals can also give history a more or less decisive turn. And individuals are always singular. You rightly remark that history does repeat itself, but 'never exactly the same, but as in rhyme'. You refer, among other things, to climate change, which also occurred in the 14th century (warming), and later turned into its opposite. That is certainly the case. In the novel 'Orlando' Virginia Woolf (who, among other things, consulted botanists) also elaborates on this.'
Parallels and contemporary concepts: 'Perhaps you intend to draw the reader's attention to the parallels, much like Pé Hawinkels deliberately smuggled in contemporary concepts in his translation work in order to nudge the reader (In his translation of Antigone he left Haemon once not buried 'outside the city' but 'outside the built-up area': a master find, I think). With your abundance of footnotes you almost seem to want to link the novel to a text genre that is foreign to it, or - otherwise said – to want to rehabilitate a rather scientific text-specific novelesque. Perhaps a bit like Joyce did in Ulysses... Between all that, the reader can easily become lost and disoriented. That may of course have been the intention of the book (there are also other examples of this, such as the intoxication-inducing novel 'The Invention of the World' by Olivier Rolin).
It remains that I admire your simultaneously broad and profound knowledge of the period you describe, and the steadfastness with which you remain standing amid your kaleidoscopic narrative'.
-
Comments from MR. BAUKE GEERSING, lawyer and historian, former KMA professional officer, former lecturer at the Faculty of Law of the University of Groningen, commissioner at KLM, among others, business advisor and former director of the national NOS broadcaster, opinion maker and author of two historical books, and co-author of a third historical book:
Reaction after a first reading:
I think I discover the parallel with the present tense. I have been browsing the internet about Clement V and I increasingly get the impression that you are busy writing down the truth about this pope. I think it's wonderful when someone doesn't let themselves be distracted by a 'prevailing' opinion and starts looking for the truth...
Later, after rereading:
I am re-reading your first book to review some parts, now that I wanted to go back through a bit after reading the second book.
I summarize my findings as follows:
“I like the chosen structure: the confessional as narrator; the development of the relationship between Eletta and Pietro, with implications for their family history; the way Pope Clement V is described in his family context; his relationship with his confidante, his dear friend McCullerne, in the historical context and the broader description of the social developments of the time, a wonderful find.
Both of your books have many philosophical layers that connect with the present tense. As a result, the crazy 14th century becomes a mirror for the crazy 21st century. You are constantly working on that connection and you do not hesitate to formulate opinions about it yourself, which are always thoroughly substantiated.
I find your use of aphorisms compelling, illustrating that the lessons from history, from so many centuries ago, are still relevant.
Sometimes I felt uneasy, because this insight also illustrates how thoughtlessly people act and how no lessons are learned from that history. Although Voltaire must have once said that history never repeats itself, man always does, I still think that you illustrate that Voltaire could have been more precise.
In your books you make it clear that man contributes to the fact that lessons from history are not sufficiently learned and in that sense history does repeat itself, namely that the fundamental mistakes that appeared at the time would not have had to be repeated now if lessons had been learned from them. and that lesson was passed on. Your description of climate developments then and now illustrates this.
Your books demonstrate in-depth research as the basis for these historical novels. The way you describe Clemens V's consideration and decision-making process with regard to the position of the Roman Catholic Church shows that you offer more than a historical description, and also of how such a far-reaching project is tackled, developed and can be completed and soon implemented. (p. 178, 'The Cardinal Question').
The psychological descriptions of the main characters enrich the books considerably. Here the writer himself is the narrator, or so it seemed to me.
The books also have great value as philosophical works because of the elaborations they contain. I especially found the description of duality and the logic associated with it beautiful and illuminating. I will limit myself to a few passages in your second book:
'The truth lies in the nuance, as with everything,' I read approvingly on p. 22 ('The Cardinal Question'). 'Everyone wants to feel affirmed' (p. 46). 'Everything comes to those who know how to wait' (p. 47). 'After all, everything is subjective and cannot be objectified' (p. 95). 'That amounts to a distortion of the original texts; therefore simply falsification of history and forgery' (p. 142). “…to sow despair and distrust, especially under the guise of defending certain values” (p. 144). 'If someone tells you 'the truth', look for the truth behind that truth; it is always there” (p. 334). 'When the shepherd goes astray, the sheep go astray; if he takes a wrong turn, the herd follows.” (p. 358).
I have not touched on many aspects now.
What struck me was your call to rehabilitate Clement V (P. 303). There is a connection here with my book about Captain Raymond Westerling, who, according to my research, also deserves rehabilitation.
Apparently I missed something: Who is this Quirinus who can wait a while? (p. 317).
In short, your books are a quest for the truth, which is more than your truth; the truth about the history of that crazy 14th century.
I read both books with great pleasure, they have enriched my thinking and therefore my life.
I think they are masterpieces that anyone interested in history, philosophy, the great challenges of a crazy era, should read. Were that to happen, then a better fate could await us.
READERS' COMMENTS
Charley:
Het is duidelijk, dat de schrijver van dit boek jarenlang research heeft gedaan. Hij heeft mij spelenderwijs, door middel van dit prachtige verhaal, kennis laten maken met een deel van de geschiedenis, waarvan ik voorheen vrijwel niets wist.
Ad:
Ik heb het boek gelezen, heel boeiend en smaakt naar meer. Vooral ook de stijl is bijzonder!
Klaas en Riet:
Petje af voor jouw schat aan kennis en de gave om op een begrijpelijke, laagdrempelige manier lezers zoals wij zijn te enthousiasmeren!
Isabelle:
Deze roman is een prettig leesbare carrier van historische feiten.
Tonnie:
Ik denk, dat ik, als ik het helemaal gelezen heb, er méér van zal hebben opgestoken dan na mijn zes jaar gymnasium-alfa.
Aart:
Ik ben begonnen met jouw deel 1 van, naar het zich laat aanzien, zeer uitgebreide pennenvrucht. Hoewel het een hele kluif is, moet ik bekennen dat datgene wat ik gelezen heb erin gaat als Gods woord in een ouderling.
Pauline:
Eerste deel met veel plezier gelezen. Super interessant onderwerp en bijzondere hoofdpersonen. Leuk dat ze beiden totaal verschillend zijn. Ben nieuwsgierig hoe dit samen gaat komen. Vlot geschreven met veel historische feiten! Het begin is zo pakkend, en dan zit je vervolgens veel verder in het verhaal. Benieuwd wat er is gebeurd; dat is een goed teken. De combinatie van historische feiten en roman is erg leuk. Ik zou heel graag boek deel II willen lezen.
Coen:
Heel goed en buitengewoon gedetailleerd! Kende zelf redelijk veel over deze periode, maar toch nog wat opgestoken. Hoe je schrijft is duidelijk en overzichtelijk. Deze wijze van schrijven, met een verhaal en feiten, is eigenlijk de leukste manier van lezen. Het wordt dan meer levendig. Mijn complimenten!
Eva:
Of ik het een ‘leuk’ boek vond? Ik zou het eerder willen omschrijven als ‘mooi en aangrijpend’.
Derk:
Je schrijfstijl spreekt me aan. Alsof ik je het hoor vertellen. Kun je er een podcast of luisterboek van maken? Ik geniet er elke dag van. Je schrijft mooi en aansprekend en de noten zijn een dimensie ‘an sich’. Ik kan niet laten om me daarin te verdrinken. Nog dank voor het prachtige college over de oudheid. Van genoten! Tegen jouw eruditie kan ik lang niet op, maar dat geeft niet. Ik geniet er enorm van en pak graag alles op wat je rondstrooit. Een waar feest en een boek om op terug te grijpen. Een naslagwerk verstopt in een roman. Heel leuk om elkaar eens echt te spreken. Succes met deel 2 en 3. Komt vast goed. Kwaliteit komt altijd boven drijven.
Kees:
Ik heb je eerste deel gelezen, en denk dat er heel veel stof voor een boeiend interview in zit, bijvoorbeeld via een kwaliteitspodcast!
Wim:
Het boek deel 1 'Het paard van Rome' is een levendige beschrijving van het beklemmende bestaan in de middeleeuwen, waarin de kerk van Rome zijn macht aangreep om de bevolking te kunnen overheersen. Ook neemt dit boek je mee naar de bekende plekken in Zuid-Europa die velen zullen herkennen van vakantietripjes, die daardoor nog meer gaan leven. Bovendien vind ik het, als latinist en liefhebber van de historie, een prachtige beschrijving uit een donkere periode. Ik kijk uit naar deel 2.
Ingrid:
Mijn leeservaring:
- m.b.t. boek deel 1 'Het Paard van Rome'
Interessant boek dat je mee terug neemt in de roerige tijden van de middeleeuwen en veel leert over de diverse bevolkingsgroepen die elkaar proberen te overheersen. Boeiend verteld ook vanuit kerkelijk oogpunt als stille getuige door ‘de biechtstoel.’ Voetnoten lichten zonodig bij. Het boek blijft boeiend door de persoonlijke geschiedenis van Pietro en Eletta en de overdenkingen van de vernieuwende paus.
- m.b.t. boek deel 2 ‘De Kardinale Vraag’
In een stuk uitgelezen net als deel 1. Prachtig en boeiend en heeft mij veel meer inzicht gegeven in de geschiedenis van de roomse kerk. Kijk uit naar deel 3.
Complimenten voor gedegen onderzoek en ondanks vaak donkere historische feiten blijft t een luchtig gehouden liefdesroman.
PRESS
Website Humanist University Nieuw Wij
‘History repeats itself but never exactly the same’
INTERVIEW with QUIDO QUIRINI
by Theo Brand - the 8th of April 2023
On the occasion of the publication of the historical novel
' part 1 ‘The Horse of Rome’ in November 2022
photo Eveline de Bruin – Pixabay
Wie denkt dat de seksuele revolutie van de jaren zestig – met vrije seks, trio’s en partnerruil – exclusief was in de geschiedenis, heeft het mis. Keizer Augustus verbande ooit zijn dochter Julia en zijn vriend Ovidius vanwege hun frivoliteiten in strijd met zijn strenge zedenwetten. In de dertiende eeuw kwam er een seksuele opleving. Zo komt alles een keer terug. In de roman ‘Het Paard van Rome’ over het leven van dichter Francesco Petrarca verbindt schrijver Quido Quirini (schrijversnaam) via de biechtstoel als algemeen verteller het heden met het verleden en de toekomst. Een gesprek met de schrijver van deze nieuwe roman.
Hoe voorkomt u dat de beschrijving van waar gebeurde geschiedenissen verwordt tot een gortdroge opsomming van feiten en jaartallen?
“In de eerste plaats door de vorm waarin het verhaal is gegoten. Daarvoor is gekozen voor de afwisselend geanimeerde en stemmige historische roman, genaamd ‘Biechtgeheimen over Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen’. Onlangs verscheen deel 1 van die vervolgroman, ‘Het Paard van Rome’, een duidelijke knipoog naar ‘het paard van Troje’. In de vervolgroman komen in directe en indirecte dialogen bekende personen als Dante, Petrarca, Boccaccio en vele andere grote namen aan het woord en tot leven.
In de tweede plaats door de inhoud, die beoogt een ‘driedimensionale cyclische geschiedbeschrijving’ te zijn, en dat is nieuw. Daarin is de lengte van de voortgaande ‘platte’ tijdslijn gecombineerd met voetnoten, die de geïnteresseerde lezer op de ‘hoogte’ brengen van de achtergronden. Terwijl de ruimtelijke ‘diepte’ wordt gecreëerd door de biechtstoel als polyhistor, de algemene alwetende verteller, die bepaalde tijdsverschijnselen plaatst in een ruimtelijk perspectief dan wel retrospectief van weerkerende cycli. Daarmee worden lijnen van het verleden doorgetrokken naar het heden en de toekomst, waardoor cycli van opkomst – bloei – ondergang worden geactualiseerd. Wie de geschiedenis kent, kan zo de toekomst voorzien.”
Laat de geschiedenis zien dat niets nieuw is en alles weer terugkomt?
“Ons tijdsgewricht toont veel overeenkomsten met de veertiende eeuw, door schrijfster Barbara Tuchman in haar gelijknamige roman ‘De waanzinnige veertiende eeuw’ genoemd: Oorlogen met de daaraan inherente vluchtelingen en kredietcrises, een leeglopende kerk, godsdiensttwisten, genocides, seksuele revoluties, klimaatopwarming en pandemieën, dat alles afgewisseld door frivoliteiten en decadentie; een en ander als blauwdruk voor onze tijd.
Door die verschijnselen door de eeuwen heen met elkaar in verband te brengen en te vergelijken worden weerkerende cycli in een ‘materiële continuïteit’ zichtbaar; en juist die zich steeds actualiserende patronen maken de geschiedenis voor de lezer interessant; die overziet dan de brij van feiten en jaartallen, en krijgt vat op de geschiedenis.”
Geldt dat zelfs voor klimaatverandering?
“Jazeker. De huidige spiraal van klimaatopwarming bestond ook in de veertiende eeuw. In 1305, het jaar waarin de roman een aanvang neemt, was het in Zuid-Europa zo warm en droog, dat groenten- en fruitteelt, evenals wijnbouw, onmogelijk waren geworden; grote delen van Zuid-Europa verwoestijnden bij gebrek aan regen, met hongersnoden tot gevolg. De wijnbouw was langzaam naar het noorden boven de lijn Bordeaux – Avignon verhuisd; naar België, Engeland, Duitsland en Nederland, en zelfs naar Scandinavië: ‘Groenland’ was toen door gesmolten sneeuw en ijs groen, en ook Finland dankt zijn naam eraan: vin-land, wijnland. Daarom ook werden de druivenvelden voor de wijn van de paus verplaatst naar Châteauneuf-du-Pape, het nieuwe wijnkasteel van de paus in Carpentras. Ook vandaag de dag trekt de lijn van de wijnbouw omhoog; de door de Kleine IJstijd gedecimeerde middeleeuwse wijnbouw in Nederland groeit jaarlijks, zodat Nederland inmiddels zo’n 170 wijngaarden telt.
De klimatologische opwarming, die, net als tegenwoordig, de mensheid in z’n angstgreep hield, zou een onverwachte omslag krijgen: In 1309 volgde een buitengewoon strenge winter ten teken dat het klimaatoptimum ten einde liep. En vanaf 1315 begon een ramp van aanhoudende grote slagregens; men sprak zelfs van ‘een nieuwe zondvloed’: Akkers, mensen en dieren verdronken en gewassen rotten weg. Het regende tot 1322. Toen was de dampkring zodanig afgekoeld, dat geleidelijk de ‘Kleine IJstijd’ ontstond met uitlopers tot in de 20e eeuw. Grachten, rivieren en zelfs zeeën bevroren; de middeleeuwse ‘winterlandschappen’ van winterschilders als Avercamp, Jeroen Bosch en Pieter Brueghel zijn de stille getuigen daarvan. Door de bevroren rivieren kon Napoleon ongehinderd richting Moskou opmarcheren, maar dezelfde vrieskou zou Napoleon uiteindelijk de das om doen.”
Dus de geschiedenis herhaalt zich?
“In mijn roman wordt de uitdrukking ‘L’histoire se répète’ bewaarheid: de geschiedenis herhaalt zich met een cyclische regelmaat; nooit precies hetzelfde, maar als op rijm. De lezer raakt langzaam vertrouwd met het inzicht van een cyclische ordening in de tijd. Wie de geschiedenis bestudeert, ontdekt een groot aantal clusters van repeterende breuken, die zich als een soort DNA-slingers door de geschiedenis slingeren, zoals epidemieën en pandemieën.
Pest-achtige epidemieën zagen we in 430 voor Christus in Athene, de Attische plaag; in 165 de pest van Antoninus; rond 250 de pest van Cyprianus; in 541 de pest van Justinianus; in 746 de pest van Constantinopel. En na een pauze van zeshonderd jaar brak in de middeleeuwen overal in Europa ‘de Zwarte Dood’-pest uit met naar schatting wereldwijd 75 miljoen doden. In ons tijdsgewricht kennen we de Spaanse griep en de recente Corona-pandemie. Hand in hand met dit soort pandemieën gingen de eveneens cyclische vervolgingen van de christenen en joden als zondebokken, die er de schuld van in de schoenen geschoven kregen.”
Dat zich herhalende geldt ook voor de seksuele moraal?
“De geschiedenis kent perioden van seksuele vrijheid, steevast afgewisseld door inperkingen daarvan: Keizer Augustus stelde nieuwe zedenwetten in om de bandeloosheid na een reeks van oorlogen aan banden te leggen. In het jaar 8 verbande hij zijn eigen dochter Julia en zijn vriend en hofschrijver Ovidius ieder naar een andere uithoek van zijn rijk om een voorbeeld te stellen tegen hun openlijke frivoliteiten in strijd met die zedenwetten.
Halverwege de dertiende eeuw schrok de door de kerk van Rome doodgezwegen monnik Joachim van Fiore de wereld op met zijn voorspelling van ‘de Derde Periode’, een periode van de ‘Vrije Geest’, waarin kerken en priesters overbodig zouden worden en de individuele mens zelf zijn beslissingen zou kunnen nemen. De burgers namen alvast een voorproefje daarop door het praktiseren van vrije seks. Dit zeer tegen het zere been van de steile paus Innocentius III, die hiertegen een strenge zedenwetgeving introduceerde van ‘dagelijkse zonden’ en ‘hoofzonden’.
Een soortgelijke reactie zagen we in het negentiende-eeuwse ‘Victoriaanse Tijdperk’: Het financiële succes van het imperialisme en de industriële revolutie maakte de weg vrij voor een welig tierende ‘seksuele revolutie’ onder invloed van de toen vrij als geneesmiddel verkrijgbare cocaïne; in Amsterdam stond aan de Duivendrechtsekade 67/68 de Nederlandse Cocaïne Fabriek, en Nederland was de grootste cocaïneproducent ter wereld. Hoewel koningin Victoria er zelf ook wel pap van lustte, werd haar naam spreekwoordelijk voor haar stijfburgerlijke moraal; ook drugs en de bestrijding ervan zijn van alle tijden en in clusters te vatten. De volgende cycli van losse zeden vormde het escapisme van de Art Nouveau, en de seksuele revolutie van de jaren zestig.”
Wat kunt u vertellen over de roman?
“’Het paard van Rome’ is een raamvertelling, waarin twee hoofdpersonen afwisselend hun verhaal vertellen: Eletta Canighiani, moeder van Francesco Petrarca, de latere gelauwerde dichter en ‘Vader van de Humanistische Renaissance’, die dan nog een peutertje is. En anderzijds paus Clemens V, de nieuwe pas benoemde jonge Frans-Occitaanse paus. De biechtstoel, die alle eeuwen overziet, licht de lijnen van het verleden toe en trekt die door naar het heden en de toekomst. In de volgende delen van de roman komen ook andere historische figuren afwisselend aan het woord.
Eletta is in 1302 met haar man Pietro Petrarca en met Dante, diens jeugdvriend en collega-raadslid van de Florentijnse stadstaat, voor het leven uit Florence verbannen en gedeporteerd; de Petrarca’s naar het Ghibellijnse Arezzo, Dante naar Ravenna. Alle bezittingen zijn hen afhandig gemaakt door hun politieke tegenstanders, de Ghibellijnen, en op hun hoofd is een prijs gezet. Daarom vluchtten Pietro en later Eletta met hun zoontje Francesco uit Arezzo naar het Welfische Incisa, een voorstadje net buiten Florence, waar zij zijn ondergedoken in het buitenhuis van Pietro’s vader.
Eletta vereenzaamt daar, haar huwelijk met Pietro is al tijdens de wittebroodsweken op de klippen gelopen, en zij kampt met een onbehandeld PTSS-syndroom. Zij is blijven steken in haar rooskleurige jeugd in Florence. Ze kijkt terug op haar jonge leven en op de romance met haar eerste grote liefde. Pietro reageert anders op zijn verlies. Zij groeien volledig uit elkaar. Binnen de historische roman ontstaat zo een psychologische ‘Bildungsroman’, die de ontwikkeling van beide personages beschrijft. De roman is daarnaast als sleutelroman te beschouwen, omdat de namen van vele personen uit piëteit zijn verbasterd.
Paus Clemens V bestudeert in zijn zoektocht naar een geschikt rolmodel de klassieke oudheid en de middeleeuwen, waarbij de lezer over zijn schouder meekijkt en zo een totaaloverzicht over de cyclische wereldgeschiedenis van toen krijgt. Hij heeft tot zijn inwijding in november 1305 een half jaar uitgetrokken voor een reorganisatieplan voor zijn kerk, die op instorten staat. Paus Clemens V besluit uiteindelijk, na ampele afwegingen, zijn kerk te verplaatsen van Rome naar Avignon.
De roman is geschikt voor iedereen met interesse in filosofie, geschiedenis, kunst, literatuur, politiek en religie; kortom voor mensen met een brede maatschappelijke belangstelling. De roman is naar mijn idee laagdrempelig door de toelichtingen in voetnoten; en Latijnse termen worden onmiddellijk gevolgd door een Nederlandse vertaling.”
Quido Quirini – The Horse of Rome (2022)
Publisher Ad Fontes
ISBN 9789464436914
INTERVIEW met QUIDO QUIRINI d.d. 18 september 2023
De opgegraven paus Formosus bij zijn 'postume executie' tijdens de 'Kadaversynode'.
Schilderij uit 1870 van Jean-Paul Laurens, Musée d'Arts de Nantes/Wiki Commons - Vrij domein
IS PAUS FRANCISCUS EEN 'KETTER' ?
EN WAT LEVERDE DAT VERWIJT DE VERDACHTMAKERS OP ?
Het rommelt sinds 2019 in het Vaticaan. Paus Franciscus is zelfs meermalen onomwonden 'ketter' genoemd. Wat leverde dat die aanklagers op? We vragen het Quido Quirini, die acht jaar de middeleeuwen bestudeerde. Hij schreef een op feiten gebaseerde historische vervolgroman over 'Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen'. Daarin koppelt de biechtstoel als algemeen verteller telkens terug naar heden en verleden. Zo wordt de geschiedenis geactualiseerd. Onlangs verscheen deel 1, 'HET PAARD VAN ROME'. Dit najaar deel 2, 'DE KARDINALE VRAAG'. En volgend voorjaar deel 3, 'DE GEMAKSVOGELS'.
Wat denkt u van de ketter-aantijgingen jegens paus Franciscus?
Een beschuldiging met mogelijk vèrgaande juridische consequenties, zelfs nà zijn dood. ‘Ketter' is een juridisch gekwalificeerde term: ‘Iemand met andere dan Rooms-katholieke geloofsopvattingen'. In de middeleeuwen dienden ‘kruistochten’ om ketters tot Rooms-katholieke gedachten te dwingen; en anders, 'in naam van God', te vermoorden. Een permanente genocide, waarvan het aantal slachtoffers door sommigen op 1 miljoen wordt geschat. Van allerlei gezindten: joden, islamieten, katharen, waldenzen, arianen, arnoldisten, donatisten, animisten, manicheeërs, nestorianen, spirituale franciscanen, 'heidense' Germaanse, Keltische en Slavische paganisten, hugenoten en 'protestanten'. De Inquisitie ‘verzorgde’ de opsporing, vervolging en executie van ketters.
Wat zijn de gevolgen voor een ketter als paus?
Een ketter als paus, die zich Rooms voordoet, maar heimelijk iets anders gelooft, zou destijds leiden tot de hoogste brandstapel ooit. Zijn dood heeft dan een lugubere juridische nasleep: Paus Formosus werd in 897 door zijn opvolger, paus Stefanus VI, als ketter opgegraven en berecht. Formosus woonde als skelet zijn rechtszitting bij. Wie zwijgt stemt toe, dus stond de uitslag tevoren vast. Die ‘Kadaversynode’ was een schijnproces. Formosus’ besluiten werden ongeldig verklaard. Na de rechtszitting werd hij door Stefanus ter ontering in de Tiber gegooid.
Hoe ernstig is het ketterijverwijt aan Franciscus?
Afhankelijk van wie het zegt en wat die ermee voorheeft. Loze scheldwoorden vervuilen 'sociale' media. Meestal holle beledigingen, maar soms loont het de afzender: als die zijn doel ermee bereikt. Of aantijgingen tegen Franciscus relevant zijn, kunnen we alleen afleiden uit het resultaat voor zijn uitschelders; dat is het kriterium. Meestal haalt Franciscus zijn schouders erover op; vaak het wijste. Maar dat kan niet altijd.
De clerus zou blij moeten zijn met zo’n populaire paus.
Paus Franciscus is populair bij vele ook niet-katholieken door zijn sobere levenswijze en mildheid jegens andersdenkenden; zelfs jegens anderslevenden zoals homo's, lesbiennes, transgenders. Maar dat wordt niet gewaardeerd door zijn conservatieve criticasters.
De machtsstrijd tussen de conservatieven en de meer progressieven, de ‘haviken en de duiven’ binnen de Roomse kerk is van alle tijden. Die strijd speelde ook in de middeleeuwen.
Mijn roman bijvoorbeeld speelt in het 'trecento', de 14e eeuw; die sprekend lijkt op onze tijd: oorlogen, pandemieën, klimaatopwarming, geloofsstrijd, vluchtelingen, immigratie, een kredietcrisis, en een wankelende kerk van Rome. De clericale strijd tegen deze paus lijkt op die tegen paus Clemens V, hoofdrolspeler in mijn roman; ‘L'histoire se répète’. Maar Clemens wist die clerus te isoleren om zijn doel, vermenselijking van de maatschappij, te realiseren. Hij stond aan de wieg van de ‘Humanistische Renaissance’, waarvan zijn protégé, dichter Francesco Petrarca, later de ‘vader’ werd.
Hoe deed paus Clemens V dat toen?
Hij wist te ‘winnen zonder strijd’, en had rolmodel kunnen zijn voor paus Franciscus: Hij hield een 'low profile' aan, meed Rome en zwierf om veiligheidsredenen als 'nomadenpaus’ van vriend naar vriend in Frans-Occitanië. Maar was ook radicaal: Hij verhuisde stilzwijgend de juridische zetel naar Carpentras, en zijn fysieke kerk naar Avignon; de ingrijpendste wijziging in de geschiedenis van de katholieke kerk. De kardinalen bleven in Rome; Franse douaniers stuurden hen als ‘persona non grata’ terug bij de grens.
Er is dus een duidelijke tweedeling binnen de Roomse kerk?
Ja, een duidelijke conservatieve hoofdstroom en een liberale onderstroom. De conservatieve hoofdstroom vindt zijn basis in ‘Apostel’ Paulus. ‘Apostel’ tussen aanhalingstekens, want het betekent ‘de uitgezondene’, terwijl hij Christus zelfs nooit zou hebben gezien, dus door hem niet ‘uitgezonden’ kan zijn. Hij was de zoon van een legalistische farizeeër. Aanvankelijk een fanatiek christenvervolger; later een navenant fervent christen. Hij rook de macht van de opkomende kerk; drukte met zijn 'Paulinisch christendom' een dogmatische stempel op de kerk van Christus.
In Korinthiërs en Efeziërs lezen velen zijn vrouwonvriendelijke opvattingen; dat werd in conservatieve kringen de trend. De verleidingsrol van Eva en de beweerde prostitutie van Maria Magdalena - volgens katharen de vrouw van Christus - deden er geen goed aan. En Maria, de ondergewaardeerde moeder van Christus, werd pas op het Concilie van Efeze in 431 'moeder Gods', en in 553 op het Concilie van Constantinopel 'altijd maagd' om de populaire Romeinse godinnen Venus en Diana te beconcurreren. In Paulus' voetsporen traden de strenge Tertullianus, Augustinus, Bernardus van Clairvaux, Dominicus Guzmán, en de pausen Innocentius III, Honorius III, Bonifatius VIII en Benedictus XVI.
En de 'liberale onderstroom'?
Exponent van de gnostische, vrijzinnige, milde maar niettemin radicale 'zelfdenkende' onderstroom was allereerst Jezus Christus. In diens voetsporen traden Abélard, Malachias, Joachim van Fiore, Franciscus van Assisi, Erasmus, Giordano Bruno, en de pausen Celestinus V, Clemens V, Johannes XXIII, Johannes Paulus II en Franciscus. Voor hen staat de simpele boodschap van Jezus - ‘naastenliefde en verdraagzaamheid’ - centraal. Velen van hen zijn daarom getroffen door de 'damnatio memoriae', het doelbewuste doodzwijgen door de Roomse kerk. Zij werden uit alle boeken geschrapt; in tegenstelling tot 'heiligen', die op een voetstuk werden geplaatst.
Hoe zien de stromingen de machtsverhoudingen binnen de kerk?
Paus Franciscus ziet weinig in hiërarchie. Hij ziet kerkleden - zoals in elke vereniging - als de belangrijkste factor in de kerk: zonder gelovigen geen kerk. Juridisch juist, maar voor zijn criticasters onverteerbaar: Daar staat de clerus, als plaatsvervangers van God op aarde, bovenaan, en is het 'kerkvolk' ondergeschikt. Conservatieven willen per definitie geen verandering.
Franciscus ziet de noodzaak van veranderingen wel in: Zijn kerk wankelt bij gebrek aan nieuw elan en bevlogen priesters. Hij kent Herakleítos’ woorden 'Panta rhei, kai oudèn menei', alles verandert en niets blijft. En hij herinnert zich de moraal van roman 'De tijgerkat' van Giuseppe Tomasi di Lampedusa: Meegaan met je tijd, dus verandering is een noodzaak voor instandhouding. Zijn vaste overtuiging is: 'Accommodatio est clavis ad superstitem in eremo et in saltu', adaptation is the key to survival in the desert and in the jungle; zo ook in de kerk van Rome.
Wat zou de bedoeling zijn geweest van het ketter-verwijt aan paus Franciscus?
In 2019 stemde de bisschoppensynode vóór priesterwijding van 'viri probati', getrouwde mannen van onbesproken gedrag met een gezin in het Amazonegebied vanwege het priestertekort. Paus Franciscus was er positief over in een interview in 'Die Zeit'. Alleen pauselijke dispensatie zou in elk concreet geval al voldoende zijn voor zo’n priesterwijding; zonder ruchtbaarheid hadden er al probleemloos tientallen 'viri probati' tot priester gewijd kunnen zijn.
Waarom gebeurde dat niet?
Paus Franciscus was over de kwestie 'viri probati' openhartig en had ruchtbaarheid gegeven over de veranderingen. Paus Clemens V zou dat stilzwijgend hebben gedaan. Zoals gezegd: Franciscus zou wat kunnen leren van Clemens V. Diens filosofie was: ‘Onnozelheid is soms de hoogste wijsheid'; woorden van keizer Claudius. In 1307 benoemde Clemens bijvoorbeeld een aartsbisschop in Peking, naast zeven andere bisschoppen. Hij gebruikte daartoe gewoon zijn juridische bevoegdheid zonder die benoemingen ter discussie te stelllen. Dankzij die extra - hem goed gezinde - bisschoppen had hij zo zijn 'auxilia', hulptroepen, in reserve voor als die bij bisschopsstemmingen nodig waren.
Hoe reageerden de conservatieven?
Na publicatie van paus Franciscus’ instemming met de beslissing van de bisschoppensynode van 2019 kwamen de conservatieven in verweer.
De haviken vreesden, dat hun twee kernpunten, het celibaat en het verbod van priesteressen, zouden sneuvelen. Vrouwen konden dan bisschop worden, en misschien zelfs ooit paus. Hun schrikbeeld is pausin Johanna, in de 9e eeuw. Zij werd als vrouw ontmaskerd, toen zij bij het afstijgen van haar paard een kind baarde. Een nieuwe kandidaat-paus werd sindsdien via een 'sedia stercoraria', een po-stoel, door kardinalen ‘bepoteld’, en bij welbevinden goedgekeurd: 'Duos testiculos habet et bene pendentes', hij heeft twee testikels en ze hangen goed. Waarop de gezamenlijke kardinalen antwoordden: 'Deo gratias', God zij dank.
Het celibaat is eigenlijk pas in 1123 ingesteld om het kerkelijke kastekort na de Eerste Kruistocht aan te zuiveren: Bij het overlijden van een celibataire priester, dus zonder wettige vrouw en kinderen, komt diens erfenis namelijk bij de kerk terecht.
Hoe kwamen zij in actie?
Om die kernpunten te handhaven, werd paus Benedictus XVI opgetrommeld. Mogelijk vielen er harde woorden en werd de ketter-beschuldiging als ‘hefboom’ gebruikt om paus Franciscus op andere gedachten te brengen: Paus Franciscus erkende in 2020 in zijn 'Querida Amazonia', geliefd Amazonegebied, het priestertekort in Amazonië, maar zag toen slechts nog als oplossingen 1. bidden om priesterroepingen; 2. lekeninzet voor enkele priestertaken; en 3. herlocatie van priesters. Hij zag ook af van het 'clericaliseren van de vrouw' binnen de kerk.
Een ommezwaai, teleurstellend voor veel gelovigen. Al zette Franciscus later de deur toch weer op een kier: “Leken kunnen een rol spelen door het woord te verkondigen, onderricht te geven, gemeenschappen te organiseren, sacramenten toe te dienen; behalve in de eucharistie voorgaan of de biecht horen.”
Waarmee zou paus Franciscus onder druk kunnen zijn gezet?
In het begin werd hij beticht van ‘heulen met Videla’; dat is weerlegd. Bovendien stond dat in alle kranten, en dan verliest het zijn kracht als pressiemiddel. Misschien is hij onder druk gezet met zijn afkomst, dan wel sympathieën.
In elk geval zijn na paus Franciscus’ ommezwaai de verdachtmakingen gestopt, dus kennelijk hebben de aantijgers hun doel bereikt. Maar Roomse beraadslagingen blijven geheim; daarom kunnen we slechts uitgaan van 'educated guesses'.
Waarop baseert u die overwogen gissingen?
Op historische feiten. Paus Franciscus’ vader is geboren in Portacomaro in biblebelt Piëmonte, de ‘waldenzen-streek’. Zijn moeder is ook geboren uit Italianen van Piëmonte. Waldenzen waren volgelingen van de rijke Waldes uit Lyon. Hij leidde, zoals Franciscus van Assisi, een armoedebeweging, en deelde zijn rijkdom met de armen. En hij financierde de eerste bijbelvertaling in de volkstaal; een ‘doodzonde’, want verboden door Augustinus. Waldes was, net als paus Franciscus, onconventioneel en tegen kerkelijke hiërarchie; en hij verwierp sacramenten.
Paus Lucius III verklaarde daarom in 1184 de ‘waldenzen’ tot ketters. Zij vluchtten alle kanten op. Wrede godsdienstvervolgingen als de 'Savoyaardse waldenzenoorlogen' volgden; met als dieptepunt 1655. Toen liet de hertog van Savoy in Piëmonte een bloedbad onder de volwassenen aanrichten. Op 24 april 1655, ‘Piëmonts Pasen’, werden massaal waldense kinderen onthoofd. In 1663 ontbrandde de ‘bannelingenoorlog’. De waldenzen weigerden zich te bekeren. Daarom werden in 1685 12.000 waldenzen in Turijn gevangengezet.
Heeft dat daarna nog een vervolg gehad?
Ja, met het aan de macht komen van fascisten in Europa, zoals Mussolini in Italië in 1922 en Hitler in Duitsland in 1933, zijn er behalve joden ook veel vrijmetselaars, rozenkruisers en waldenzen vermoord. Net als de pausen van Rome, moesten fascisten niets hebben van eigenwijze vrijdenkers.
Vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtten daarom veel waldenzen voor het fascisme naar 'de nieuwe wereld': Uruguay en Argentinië. Ook nu nog wonen daar waldenzen; totaal 30.000.
De waldenzen, de eerste 'protestanten', tellen wereldwijd 98.000 leden en zijn met 47.000 gelovigen de grootste protestantse kerk in Italië, geconcentreerd in Piëmonte.
Franciscus’ vader emigreerde destijds ook naar Argentinië. Franciscus is op 17 december 1936 in Buenos Aires geboren als Jorge Mario Bergoglio en daar katholiek gedoopt.
Hij vernoemde zich naar armoedebelijder Franciscus van Assisi; hij leidt ostentatief een sober leven, is gehuld in een simpel gewaad en draagt gewone schoenen. Hij verkiest een eenvoudig appartemen boven het Vaticaans paleis; een Fiatje boven een limousine. Alles tot afkeer van prelaten, die houden van pracht en praal.
In 2015 bezocht Franciscus de waldenzenkerk in Torre Pellice om namens zijn kerk vergeving te vragen voor de “onchristelijke en zelfs onmenselijke houding en handelingen” tegen waldenzen.
In 2016 bracht een waldenzen-delegatie een tegenbezoek: “Een nieuwe kans om de oecumenische dialoog te concretiseren.”
Kan Franciscus heimelijk een ketterse waldens zijn?
Paus Franciscus sympathiseert blijkbaar met waldenzen, maar of hij zelf van waldenzen-afkomst is, dus mogelijk heimelijk protestant, weten we niet. De vraag is: Weten de conservatieve criticasters misschien meer? De ‘Congregatie voor de Geloofsleer’, voorheen de Inquisitie met paus Benedictus XVI aan het hoofd, verzamelt gegevens over gelovigen en niet-gelovigen. Als Franciscus inderdaad waldens is, was Benedictus XVI daarvan waarschijnlijk op de hoogte. Is Franciscus daarmee onder druk gezet? Het blijft gissen. Maar het lijkt er wel op.
Zijn er meer aanwijzingen?
Inderdaad: In 2016 herdacht paus Franciscus in de Lutherse kathedraal in het Zweedse Lund '500 jaar reformatie'. Daar werd erbij stilgestaan, dat kerkhervormer Maarten Luther 499 jaar geleden zijn 95 stellingen tegen de aflatenhandel op de portaaldeur van de slotkerk in Wittenberg spijkerde. Alleen zijn aanwezigheid daar was al verdacht en Franciscus zou bovendien hebben ingestemd met Luthers' door de katholieke kerk veroordeelde standpunten. Twintig theologen vinden Franciscus 'lutheraans' inzake de kwestie ‘genade en de rechtvaardiging’; hij zou 'heulen met de vijand' en een 'protestantse paus' zijn, dus een ketter.
Wat is uw conclusie?
Mijn centrale vraag was, of de verdachtmakingen, dat paus Franciscus een ketter zou zijn, de verdachtmakers wat zou hebben opgeleverd. Dat Franciscus in 2019 onder druk is gezet, is gezien zijn onverwachte ommezwaai mogelijk. De verdachtmakingen hebben dan zin gehad voor de aantijgers; dat voldoet aan mijn onderzoekscriterium.
Of zijn sympathie voor waldenzen en lutheranen daar een rol bij hebben gespeeld, blijft echter in duisternis gehuld volgens de vaste waldenser leus: 'Lux lucet in tenebris', het licht schijnt in de duisternis. Dat zal daar altijd verborgen blijven.
Kan paus Franciscus juridisch vrijgepleit worden van ketterij?
Natuurlijk, niemand is 'schuldig' vóórdat hij veroordeeld is. Schuld moet eerst gerechtelijk worden onderzocht, bijvoorbeeld door het Rota Romana-tribunaal. Vrijspraak kan heel goed, als bijvoorbeeld degenen, die die verdachtmakingen hebben geuit slechts een stok hebben gezocht om de hond te slaan, en Franciscus gewoon een oprechte, goeie paus is, die getracht heeft zijn kerk te redden door oecumenische toenadering naar andere kerkengemeenschappen te zoeken.
Wat pleit vóór paus Franciscus?
Tijdens het 'Tweede Vaticaans Oecumenisch Concilie' (1962-1965) is besloten tot een 'aggiornamento', een oecumenische aanpassing van de Rooms-katholieke kerk. Het celibaat en verbod van vrouwelijke priesters staan daaraan in de weg: Andere kerkgemeenschappen zullen daarmee niet instemmen, omdat daar het celibaat niet meer geldt en vrouwen wel als gelijkwaardig worden beschouwd.
Sinds 1965 is er geen concilie gehouden om die doelstelling van ‘oecumenische aanpassing’ te veranderen. De katholieke paus Franciscus heeft niet anders dan gevolg gegeven aan dit concilie-besluit. Daarnaast heeft hij gehandeld naar Christus' oproep tot 'naastenliefde en verdraagzaamheid'.
Naar letter èn geest heeft Franciscus dus gehandeld, zoals het een paus betaamt: als een goed christen. Zelfs als hij een speciale affiniteit zou hebben met andersdenkenden, zoals waldenzen, is Franciscus ten onrechte beschuldigd van ketterij.
Dat Franciscus niet in zijn oecumenische opdracht is geslaagd, is mogelijk te wijten aan conservatieven, die hem daarbij de voet hebben dwarsgezet.
Meer woorden als pleidooi zijn overbodig…
Quido Quirini – Biechtgeheimen over Geld, Macht en Seks in de Middeleeuwen
Uitgeverij Ad Fontes
*-*-*-*-*
*-*-*
*
© 2022 by QUIDO QUIRINI
© 2022 by QUIDO QUIRINI